Omelia XV (xiv)

15.1.1 Deumgrif1470 fol. 3v; eras1530 p. 800 nemo uidit unquam. Vnigenitus filius qui est in sinu patris ipse narrauit. Sacre scripture uerba non uult deus ut simpliciter. sed multa cum prudentia intelligantur.

15.1.2 Ideo beatus Dauid sepenumero in psalmis ad doctrinam nostram. Reuela inquit oculos meos: et intelligam mirabilia ex lege tua. Item et eius filius. Quod oportet tanquam argentum exquirere sapientiam: et tanquam thesaurum perscrutari.

15.1.3 Preterea dominus iudeos admonuit. Scrutamini scripturas. quod non utique dixisset: si perfacile et prima tantameras1530: tantum lectione possent intelligi.

15.1.4 Quod enim in medio et in promptu positum est: nemo sane perscrutatur. Sed quod obscurum et latens: id multa indiget inquisitione: ut inueniatur. Idcirco thesaurum absconditum scripturas appellauit: ut ad eorumeras1530: earum nos inquisitionem excitaret.

15.1.5 Hiceras1530: Haec autem nobis dicta sunt: ne simpliciter et temere. sed summa cum attentione scripturam accipiamus. Nam siquis ipsa dumtaxat uerba nuda: et ut dicuntur acciperet: multa absurda de deo necesse esset suspicari.

15.1.6 Etenim hominem eum esse: pecunia corrumpi: iracundum: furibundum: aliaeras1530: aliaque de eo noneras1530 om. his peiora intelliget. Verum si reconditam uerbis sententiam deprehenderit: omnia purgabuntur.

15.1.7 Nam proposita nobis lectio sinum deum habere dicit: quod est proprium corporis. Sed nemo tam insipiens est: qui incorporeum corpus arbitretur. Vt igitur digne spiritalem sensum accipiamus agite altius hunc locum inuestigemus. Deum nemo uidit unquam.

15.1.8 Quam nam hec particula cumgrif1470 fol. 3r superioribus habet consequentiam? Vt ostendat euangelista beneficiorum dei magnitudinem: et horum: eorumque que per Moisen data sunt incomparabilem differentiam: probabilem causam. persone adducit dignitatem que maiora effecerit.

15.1.9 Ille enim cum seruus esset merito inferiorum factus est rerum minister. Hic autem dominus et rex: et regis filius: longe maiora nobis contulit: qui cum patre semper est: et semper eum intuetur. Propterea inquit. Deum nemo uidit unquam. sed unigenitus filius.

15.1.10 Quid igitur dicemus clarissimo prophete Isaie cum inquit. Vidi dominum in throno altissimo sedentem? Quid Iohanni de eo testimonium perhibenti quod hec dixit quando uidit gloriam eius: et de eo locutus est? Quid Ezechieli? Etenim ipseeras1530 p. 801 quoque super cherubim eum sedentem uidit.

15.1.11 Quid preterea Danieli dicenti. Antiquus dierum sedit? Quid ipsi Moisi: ostende mihi gloriam tuam? Iacob autem etiam ab hoc appellationem accepit cum Israel uocatus est: quod deum uidens interpretatur. Necnon et alii ipsum uiderunt.

15.1.12 Quid Iohannes. Deum nemo uidit unquam? Vt ostendat illa omnia permissionis fuisse: non ipsius pure substantie. Nam si ipsam uidissent: nulla ex parte differentem uidissent.

15.1.13 Quippe que simplex et pura est: non composita nec descriptibilis. Non iacet: non stat: non ambulat. Hec enimeras1530 om. omnia corporis sunt officia.

15.1.14 Quomodo autem sit ipse nouit solus. quod per prophetam significauit. Ego uisionem multiplicaui: et in manibus prophetarum assimilatus sum. Hoc est permisi. non tamen id quod eram me ostendi.

15.1.15 Cum enim eius filius uera carne accepta uenturus esset in mundum: multo ante sanctos uiros ad diuine substantie uisionem exercuit: ita ut uidere poterant. Nam id quod est deus non modo prophete non uiderunt. sed neque angeli: neque archangeli.

15.1.16 Sed si eos percontaberis nihil ab his de dei substantia audies. sed tantum referentes. Gloria in altissimis deo: et in terra pax hominibus bone uoluntatis. Si cherubim et seraphim. sanctificationis laudem audies. plenum esse celum et terram gloria eius.

15.1.17 Si supernas uirtutes: tibi item respondebunt: sibi unum opus esse ut deum laudent. Laudate eum inquit omnes uirtutes eius. Solus autem ipsum uidet: filius et spiritus sanctus. Quod si omnis natura creata est: qua nam ratione increatum uidere poterit?

15.1.18 Et si incorpoream uirtutem quamuis genitam non possumus manifeste conspicari: et hoc sepenumero in angelisgrif1470 fol. 3v ostensum est: multominus incorpoream et ingenitam substantiam.

15.1.19 Quare Paulus. Quem inquit uidit nemo hominum neque uidere potest. Solo ne igitur patri hoc precipuum inest: non autem filio? Audi hac etiam in parte quid superius dicat. Quoderas1530: Qui est imago dei inuisibilis.

15.1.20 Qui autem inuisibilis imago est: ipsum quoque inuisibilem esse necesse est. aliter non esset uera imago. Propterea inquit. Qui manifestus est in carne. Manifestatio autem per carnem non est secundum substantiam.

15.1.21 Nam quod ipse inuisibilis sit non solum hominibus. sed et supernis uirtutibus. cum dixerit Paulus. Manifestum esse in carne. subdidit uisum ab angelis.

15.2.1 Ergo ex quo carnem induit ante non ita uidebatur cum ipsis quoque inuisibilis esset substantia. Quamobrem igitur inquit. Nolite despicere unum ex his minimis. Dico enim uobis quod angeli eorum semper uident faciem patris mei qui est in celis?

15.2.2 Quid ergo: faciem deus habet: et celo circumscribitur? Sed nemo ea ageretureras1530: agitetur insania: ut hec dixerit. Que nam ergo ea sententia esteras1530 om.?

15.2.3 Que et in loco illo. Beati mundi corde quoniam ipsi deum uidebunt. Cogitationemeras1530: Cogitationem nanque, atque imaginationem: quam pro uiribus nostris de deo capimus: eam uisionem appellat. Neque aliter de angelis intelligendum est: propter puram ipsorum et nullo somno obnoxiam naturam. cum nihil aliud quam deum semper mente agiteteras1530: agitent.

15.2.4 Propterea christus. Nemo inquit cognoscit patrem nisi filius. Quid inquam? Num omnes in ignorantia uiuimus? Absit. Sed nemo ita cognouit patrem ut filius.

15.2.5 Vt igitur multi: quisque pro captu suo ipsum uiderunt: substantiam autem nemo uidit. Sic multi deum cognoscimus: non tamen ipsam substantiam qualis est: nisi solus eius unigenitus:

15.2.6 qui certam notionem uisumque et comprehensionem habet: qualem filium de patre habere par est. Sicut enim cognoscit me pater inquit: et ego cognosco patrem. Quare animaduerte quanta cum autoritate loquatur euangelista.

15.2.7 Siquidem cum dixisset Deum nemo uidit unquam. Non prosecutus est. filius qui uidit narrauit. Nam in sinu patris esse: maius quiddam est: quam uidere. Qui enim tantum uidet: non certam habet rei uise cognitionem.

15.2.8 qui uero in sinu immoratur: omnia ei perspicua sunt et certa. Ne autem audiendo. Nemo cognoscit patrem nisi filius. diceres. quod licet maiorem ceteris de patre habeat cognitionem: non tamen qualis est nouit. ideo in sinu patris eumgrif1470 fol. 3r esse inquit euangelista. Christus autem tantum se patrem cognoscere inquit: quantum pater ipsum.

15.2.10 Percontare queso: qui contradicit: nunquid cognoscat filium patereras1530: pater? respondebit etiam: nisi omnino insaniat. Deinde illud iterum interrogabimus. Quid autem? certa ne quadam uisione et scientia ipsum uidet: et id quod est manifeste cognoscit?Certe assentiet. Hinc collige certam filii de patre comprehensionem. Ipse enim inquit. Sicut cognoscit me pater et ego cognosco patrem. Et alibi. Nemo deum uidit nisi qui ex deo est.

15.2.11 Haceras1530 p. 802 ut dixi gratia euangelista sinus meminit. quo uno uerbo: multam substantie cognitionem propinquitatem: parem patri cognitionem: potestatem: ostendit.

15.2.12 Non enim diuersam substantiam in sinu haberet pater. sed neque ipse auderet: si seruus: si ex multitudine unus esset in sinu domini uersari. Hoc namque dilectissimi filii tantum est: qui multum genitori suo fidit: neque ipso ulla ex parte sit inferior. equa: hoc: cognitio significat.

15.2.13 Vis et sempiternum intelligere? Audi Moisen quid de patre loquatur. Nam cum peteret. si interrogaretur a iudeis: quis ipsum miserit quid iuberet responderi. Dic inquit. Qui est: misit me.

15.2.14 Hoc enim uerbum. qui est sempiternum et sine principio: et uere: et proprie esse significat. Hoc idem ex ea particula. in principio erat:

15.2.15 ostendit Iohannes. Item in hoc loco cum in sinu patris esse dicit. et ne propter nominis communicationem: unum eorum qui per gratiam facti sunt filii: significare arbitreris. primum articulum addidit: qui per gratiam filios seponit. Inde si hoc tibi non satis est: et adhuc humi deuolueris. alio magis proprio nomine usus est. cum inquit unigenitus.

15.2.16 Sin adhuc humum despicis. non recusabo inquit euangelista de deo sermonem faciens: humanis et corporeis uerbis uti. Hoc est in sinu tantum. ne uile quicquam et abiectum de christo suspiceris. Considera benignitatem domini: et nostri curam.

15.2.17 Indignis se uerbis nuncupari patitur. ut hoc saltem pacto oculos erigamus: et aliquid de se magnum concipiamus: et tu ad inferiora semper deflecteris. Dic queso. qua gratia hoc in loco sinum positum existimas. Crassum hoc nomen et carnale. Nunquid ut deum corpus habere suspicemur? Absit. Cur igitur?

15.2.18 Nam si neque filii dilectio: neque corpus deum esse: hinc comprobatur. superfluum hoc in loco: et ociosum. id uerbum est. Non enimgrif1470 fol. 3v te petere recusabo: ut aliquid in hoc coniectemur.

15.2.19 Sed profecto constat: nihil aliud quam summam unigeniti dilectionem: et patri coeternitatem: significari. Vbique hoc perspicuum est? Ille narrauit inquit. Quid narrauit? Quod deum nemo uidit unquam an quod unus est deus?

15.2.20 Verum hoc et reliqui prophete: et Moises iam pridem exclamat. Dominus deus tuus dominus unus est. Et Hesaias. Ante me non est factus alius deus et post me non est.

15.3.1 Quid igitur amplius a filio didicimus? Quod in sinu sit patris. Quid ab unigenito? Primum quidem hec eadem unigeniti operationiseras1530: operationes sunt.

15.3.2 deinde longe ab eo expressiorem et magis perspicuam doctrinam accepimus. uidelicet quod spiritus deus est: et qui adorant eum in spiritu et ueritate oportet adorare. Quod deum uidere est impossibile. quod eum nemo nouit nisi filius. quod pater est dilectissimi unigeniti. et alia multa que de eo narrata sunt.

15.3.3 Id autem uerbum. narrauit: expressiorem certioremque doctrinam demonstrat. non apud iudeos tantum. sed in uniuersum mundum propagauit eumque meliorem reddidit. prophetis enim neque iudei omnes fidem adhibebant. Vnigenito autem dei filio uniuersus orbis et paruit et credidit. Narratio igitur hoc in loco doctrine euidentiam significat.

15.3.4 Quare et uerbum: et magni consilii angelus appellatur. cum igitur perfectiore dignati simus doctrina. neque amplius per prophetas. sed per filium ad nos in ultimis his diebus deus locutus sit. longe potiorem et dignam accepto honore uitam exhibeamus.

15.3.5 Etenim absurdum est cum tantus descenderit dominus et non amplius. per seruos. sed per seipsum nos alloqui uoluerit: nos nihil a priscis illis differamus. Illi Moisen. nos Moisi dominum: magistrum habemus.

15.3.6 Quamobrem hoc honore dignam pre nobis feramus philosophiam: et nihil cum terrenis communicemus. Propterea nobis celitus uiuendi normam detulit: ut magistri imitatores pro uiribus efficeremur.

15.3.7 Qua autem ratione possumus christi imitatores fieri? Si omnia in communem non nostram fecerimus utilitatem: et enim christus non sibiipsi morem gessit. Sed ut scriptum est. Improperia inquit improperantium ceciderunt super me. Nemo priuatam querat utilitatem.

15.3.8 sed et proximi ita suam querat. Siquidem illorum res nostre sunt. Corpus namque unum sumus: et inuicem partesgrif1470 fol. 3r et menbra. Nolimus igitur ita alter erga alterum affici: ac si penitus simus alieni.

15.3.9 Nemo illum neque amicum: neque cognatum: neque uicinum: neque quicquam cum eo sibi esse dicat. Quomodo accedam: quid dicaeras1530: dicam? Licet enim horum nihil sit. homo tamen est eiusdem nature particeps sub eodem domino conseruus et contubernalis: eiusdem mundi incola.

15.3.10 Quod si fidem tantum tecum communicat: iam tuum factus est menbrum. Que enim amicitia: que familiaritas: tantam contrahereeras1530 p. 803 unionem posset: quantam fidei cognatio?

15.3.11 non enim quantam amicus amico debet propinquitatem: tantam nos habere inuicem oportet. sed quanta est menbri ad menbrum. hac amicitia et cura: aliam maiorem nemo unquam inuenire posset.

15.3.12 Quemadmodum ergo is sane ridiculus foret: qui unde secum familiaritas sit unde propinquitas percontaretur. ita qui unde sibi cum fratre et proximo. Omnes enim in unum corpus baptisati sumus inquit.

15.3.13 Quid significat in unum corpus? ne diuidamur. sed mutuam consuetudinem amicitiamque tanquam unum corpus seruemus. Nolimus inuicem alter alterum contempnere. ne nosipsos contempnamus.

15.3.14 Nemo unquam carnem suam odio habuit. sed nutrit et fouet. Propterea hunc mundum tanquam domum unam nobis deus largitus est: et omnia equa portione distribuit. Vnum solem omnibus lucere fecit. Vno nos tecto: celo uidelicet: operuit. Vnam cunctis mensam: hoc est terram communicauit.

15.3.15 Impartitus est aliam longe maiorem: unam tamen condiscipuli intelligunt. Vnum generationis modum omnibus largitus est spiritalem. Vnumeras1530: Vna nobis et communis in celo patria: idem poculum omnibus propinatur.

15.3.16 Nihil amplius diuiti et spectato uiro quam pauperi et abiecto deus exhibit: sed uniuersos pariter uocat. Carnalia pari honore: spiritualia similiter. Vnde ergo tanta huius uite inequalitas? Ex diuitum auaricia atque insollentia.

15.3.17 Sed nolite fratres nolite queso ita affecti esse. nec cum ratio ipsa et necessitas in unum nos cogat: a terrenis et caducis huius uite bonis distrahamur. a diuiciis dico: paupertate. sanguinis coniunctione. inimiciciis: amicitia.

15.3.18 Hec enim omnia umbra sunt: et quam umbra abiectiora: habentibus celitus uinculum caritatis. Hoc seruemus dilectissimi toto conatu. quod nullus prauus affectus hanc diuideregrif1470 fol. 3v perturbare ue poterit unitatem:

15.3.19 quam utinam omnes consequamur. Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi per quem et cum quo patri gloria simul et spiritui sancto in seculaeras1530: secula seculorum Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY