Omelia XXV (xxiv)

25.1.1 Responditgrif1470 fol. 3v; eras1530 p. 830 Ihesuseras1530: Iesus et dixit amen amen dico tibi. nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto non potest introire in regnum dei.

25.1.2 Pueri singulis diebus ad magistros proficiscentes: et doctrinam accipiunt: et acceptam recitant: nunquam uacantes: ut scientie possessionem adipiscantur. interdum noctes diebus iungunt: et adhuc pro caducis et fluxis rebus sepenumero illos cogitis.

25.1.3 Nos autem a uobis qui perfectiori estis etate. non tantum exigimus quantum uos a liberis uestris. non enim singulis diebus sed duobus tantum et breui eorum parte: ut uos labore leuemus: hortamur orationi nostre aures adhibeatis.

25.1.4 Ad hec et paulatim uobis scripturarum dicta decerpimus: ut facile accipere in mentis uestre thesauris recondere: memorie mandare mandata aliis diligenter exponere: possitis.

25.1.5 Quod profecto assequimini nisi per quam somnolenti et desidie dediti: et puerulis longe ebetiores sitis. Accipiatis igitur dilectissimi que hesternam contionem sequuntur.

25.1.6 Hesitabat Nicodemus: et de huius seculi generatione locutum christum arbitratus. Impossibile inquit senem nasci denuo. Animaduerte nunc quomodo iterum christus: quam generationem dicat manifestius ostendit: difficilem quidem ei qui secundum animam tantum percontabatur potentem tamen a terrene cogitationis humilitate erigere auditorem.

25.1.7 Quid ergo dicit? Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto: non potest introire in regnum dei. Tu impossibile dicis. ego tam necessarium: ut aliter quis saluus esse non possit.

25.1.8 quippe que maxime necessaria sunt ea etiam facilia: fecit deus. Terrena et secundum carnem generatio ex puluere est: ideo recondita sunt ei celestia. Quid enim commune terre cum celo?

25.1.9 Spiritalis celestes nobis portas perfacile aperit. intelligitis quot uestrum in tenebris sitis? Exhorrescite: gemite: formidolose mine sunt: formidolosa sententia. Non potest inquit quieras1530 p. 831 non renatus fuerit ex aqua et spiritu introire in regnum celorum.

25.1.10 [absit in 1470 ed. & Vat. lat. MS 390, fol.69r & Vat. lat. MS 391, fol.39vb]

25.1.11 Non ita sentiebat Nicodemus. Nihil enim peius est quam humanis rationibus spiritalia subicere. Hoc illum impedit ne quid magnum: ne quid profundum contemplaretur.

25.1.12 Ideo nos fideles appellamur: ut humanarum cogitationum uilitate contempta: ad fidei altitudinem euadamus: et que nos manent bonorum cogitationem hauriamus.

25.1.13 Quod si Nicodemusgrif1470 fol. 3r intellexisset: non sane impossibile duxisseteras1530: dixisset. qua ut obduceretureras1530: abduceretur sententia. quam diceret generationem christus ostendit. Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto: non potest introire in regnum dei.

25.1.14 Voluit eum minis perterrere: et ad credendum allicere: ne impossibile arbitraretur: et ut carnalis generationis opinionem tolleret.

25.1.15 Aliam inquit Nicodeme generationem dico. Quid ad terram deuolueris? Quid hanc naturali subicies necessitati? Alius partus hic et excellentior. Nihil cum terrenis communicat.

25.1.16 nomine tantum hec generatio conuenit. re longe differt. Reice communem consuetudinem. alium partum induco: quo homines renasci uolo. Alium generationis modum affero.

25.1.17 Formaui ex terra et aqua. non utile uas euasit. sed deterius factum est. Non amplius aqua et terra fingendum est. sed aqua et spiritu.

25.1.18 Quod siquis interroget quomodo ex aqua: rursus ego illum: quomodo ex terra? Quomodo lutum in aliam transiuit materiam? Quomodo unius speciei subiectum (terra enim sola erat) uaria et diuersa effinxit.

25.1.19 Vnde ossa: nerui: arterie: uene? unde membrana et uasa organica? unde epar: splen: cor? unde cutis: sanguis: flegma: colera? unde tot operationes: tot colores?

25.1.20 hec enim non terre sunt: neque luti. Quomodo terra accepto semine germinat caro acceptum corrumpit? quomodo terra commissa nutrit: caro iiseras1530: his nutritur: non nutrit? Terra collecta aqua uinum facit: caro id sepenumero acceptum in aquam uertit.

25.1.21 Vnde igitur caro ex terra est: cum contrariam terre operationem ostenditeras1530: ostendat? Sane ratione inuenire non possumus: fide sola possumus. Quod si que cottidie uidemus et tangimus fide indigent: quanto magis archana illa et spiritalia?

25.1.22 Nam quemadmodum terra inanimata immobilis diuina uoluntate ad tanta miracula producenda uires accepit: ita aeras1530 om. spiritu et sensibili aqua omnia hec admirabilia et humanam excedentia cogitationem facile exoriuntur.

25.2.1 Noli igitur quoniam hec non uides: diffidere. Neque enim animam uides. tamen animam esse et eam te habere: et aliquid preter corpus esse non dubitas. Verum christus non hoc. sed alio exemplo Nicodemum allicit.

25.2.2 Siquidem anima incorporea est. Nicodemus uero crassioribus adhuc cogitationibus uersabatur. Medium igitur adduxit exemplum quod non ad solidi corporis naturam neque ad incorpoream ascendit. hoc est uenti impetus.

25.2.3 Et primum abgrif1470 fol. 3v aqua orditur que tenuior est quam terra: crassior quam uentus. Quemadmodum enim in principio elementum terra subiecta est totum autem opificis dei fuit: ita hoc in loco elementum aqua subicitur. Verumtamen totum spiritalis est gratie. et tunc quidem in animam uiuentem factus est homo: nunc in spiritum uiuificantem.

25.2.4 Verum magna est differentia. Anima enim uitam alicui non dat. spiritus autem non modo per se uiuit. sed aliis uitam largitur: ita mortuos suscitarunt apostoli.

25.2.5 Et tunc quidem post factam creaturam homo formatus est. hic autem contra. Siquidem ante nouam creaturam nouus homo creatur: et primus nascitur: et tunc mundus transfiguratur. Et quemadmodum a principio totum formauit: ita nunc totum creat. Et tunc.

25.2.6 Faciamus inquit ei auditorium. hic minime. Quippe qui spiritus sancti gratiam accipit: nulla alia re indiget. Qui in christi corpore perficitur. quonam alio ei opus est auxilio?

25.2.7 Tunc ad dei imaginem fecit hominem nunc deo familiarem reddidit. Tunc pisces et feras homini subiectos fecit. nunc supra celos nostrum propagauit imperium. Tunc paradisi incolam constituit. nunc celum aperuit. Tunc sexta die facta est. nunc prima et ipso principio una cum luce.

25.2.8 Ex quibus omnibus constat: quod ad aliam meliorem: et nullum finem habituram uitam: hec efficiebantur. Prima igitur formatio ex terra hoc est Ade. Altera ex eius latere: mulieris uidelicet. tercia ex semine: ut abel.

25.2.9 Verum nullam harum quomodo et qua fiant ratione assequi possumus: quamquam crassiora sint. Quo nam igitur pacto de intellectuali per baptismaeras1530: baptismum generatione et tam admirabili partu rationem reddemus: que longe altiora sunt et subtiliora?

25.2.10 Nam et angeli qui affuerunt: tam inenarrabilis operis modum minime enarrare possent. Affuerunt dumtaxat et uiderunt. nihil tamen operati sunteras1530 p. 832. sed pater tantum et filius et spiritus sanctus.

25.2.11 Pareamus igitur diuine sententie que sensu ipso uisus certior est. Visus enim sepenumero fallitur. illa minime. Nam cum omnia quecunque sunt deus effecerit. dignus sane est cui fides adhibeatur: cum de suo quicquam asserit opificio.

25.2.12 Que nam ergo diuina sententia est? Quod generatio est res perfecta. quod siquis quomodo percontabitur: silentium ei diuino imponas testimonio: quod maxima est certissima demonstratio.

25.2.13 Sin iterum rogabit qua ratione aqua abluimur: rogemus rursus et nos: cur uniuersagrif1470 fol. 3r terra principium in hominis formationem retulit. Nam quod sine terra homo fieri potuisset nemini dubium est. Sed inquiet quispiam a terra corpus habuisse: ab aqua autem nihil. Verum in hac re aqua non parum confert.

25.2.14 Quamobrem noli curiosius inuestigare. Nam quod pernecessaria sit aqua uel inde perspicuum est. quod cum ante aquam spiritus inspirasset. In hoc tamen non quieuit apostolus. sed ad aque necessitatem ostendendam ait. Nunquid aquam quis prohibere potest: ut non baptizentur iieras1530: hi qui spiritum sanctum acceperunt: sicut et nos?

25.2.15 Que nam ergo aque necessitas? Iam absconditum uobis misterium aperiam. sunt et alia. nunc uero ex omnibus unum exposuisse sufficiat.

25.2.16 primum diuina in hoc consumanteras1530: consummantur iudicia: sepultura: mortificatio: resurrectio: uita: et hec simul omnia. In aqua enim tanquam in sepulchro: caput immergentibus: uetus homo sepelitur: emergentibus nouus resurgit

25.2.17 inde ut facile nobis est immergi: et emersos respirare. ita deo ueterem sepelire hominem: et nouum induere. Preterea hinc patris et filii et spiritus sancti uirtutem: hec omnia implere intelligis.

25.2.18 Quod ne coniectura a me sed uero sensu dictum intelligas: audi Paulum. Consepulti inquit sumus cum illo per baptismum. Et iterum. noster uetus homo simul crucifixus est. Et itemeras1530: iterum. Complantati facti sumus similitudini mortis huius.

25.2.19 Non solum autem baptisma crux dicitur. sed crux baptisma. Baptismo enim quo ego baptisoeras1530: baptizor: inquit baptizabimini: et baptismo habeo baptizareeras1530: baptizari: quod uos nescitis.

25.2.20 Nam quemadmodum facile baptizamur et emergimus: ita ipse moriens: cum uoluit resurrexit: immo longe facilius: quamuis triduum diuini misterii dispensatione: in sepulcro iacuerit.

25.3.1 Cum igitur tantis misteriis nos deus dignatus sit: uitam dono consentaneam exhibeamus: uitam inquam optimam.

25.3.2 Quod sieras1530: si autem non adhuc digni estis: totis uiribus contendite: ut digni efficiamini: ut fiamus omnes unum corpus: ut simus fratres. Donec enim disscentiemuseras1530: dissentientibus: siue patrem quis habeat siue filium siue fratrem: nemo sane uera propinquitate deuinctus inuenitur: spiritali propinquitate ablata.

25.3.3 Quid enim utilitatis lutei corporis coniunctio nisi coniungamur et spiritu? quid nobis terrena confert cognatio: si in celis sumus alieni? Alienus est chatecuminus a fideli.

25.3.4 non habet idem principium: non eandem ciuitatem. nongrif1470 fol. 3v eundem parentem: non uictum: non uestitum: non mensam: non domum nihil commune. Etenim terrena cathecumini: celestia fidelis sunt. huic christus rex est. illi autem peccatum et diabolus. Huic cibus christus est: illi quod corrumpitur.

25.3.5 Et rursus huic uestis tinearum opera. illi autem angelorum dominus. Huic terra. illi celum patria. itaque cum nihil communicemus. que cum illis nobis cognatio? Sed eandem matrem habemus: eodem partu nati sumus. Nihil hoc ad uerissime cognationis comparitionem.

25.3.6 Studeamus superne ciuitatis ciues fieri. Quousque ab ea peregrinamur? Oportet ueterem repetamus patriam. neque enim paruis rebus periclitamur.

25.3.7 Nam si inopinaeras1530: inopia et repentina mors quod absit nos inuaderet: et celestium ignari hinc migraremus. nihil nobis innumera huius seculi bona ad salutem proficerent. quin nos geenna uermis uenenosus ignis inextinguibilis et cathene maneant indissolubiles.

25.3.8 Sed absit eteras1530: ut auditorum meorum quispiam eo damnetur supplicio. Quod euitabimus: si sanctis dignati misteriis: aurum: argentum: lapides preciosos super fundamento secundum apostolum edificabimus.

25.3.9 Hoc pacto hinc emigrantes diuites apparebimus: si pecunias non hic relinquemus. sed per pauperum manus ad perpetuos transferemuseras1530: transferamus thesauros. Si christo mutuabis.

25.3.10 cui multa debemus: non quidem pecunias. sed peccata. Mutuemus itaque pecunias ut ueniam accipiamus peccatorum. Ipse enim est qui iudicat. Nolimus enim despicere in hoc seculo esurientem: ut in futuro nos nutriat.

25.3.11 Hic eum uestimento operiamus: ne suo nos auxilio nudos destituat. Si ei potum dederimus. non dicemus cum diuite. Mitte Lazarum ut intinguat extremum digiti sui in aqua: ut refrigeret linguameras1530 p. 833 meam.

25.3.12 Si hic domi hospitem accipiemus: multa nobis in regno suo habitacula preparabit. Si in carcerem intrusum uisitabimus: ipse nos uinculis liberabit. Si peregrinum colligemus: nos celestis regni peregrinos non despiciet. sed superne ciuitatis participes faciet.

25.3.13 Si infirmo operam prestabimus: quamprimum nostras curabit infirmitates. Parua igitur saltem exhibeamus: ut pro paruis maxima accipiamus. Maxima mercemur.

25.3.14 Dum tempus est seminemus: ut metamus antequam hyems adueniat. Dum mare nauigari potest dum huius negotiationis sumus domini.

25.3.15 Sed quando erit hyems? Quandogrif1470 fol. 3r magnus ille et tremendus dies aduenerit. Tunc non amplius mare hoc spaciosum et immensum nauigare nobis licebit. Mari nanque presens hec uita comparatur. Nunc serendi tempus est: tunc messis et prouentus.

25.3.16 Qui non sementis tempore. sed in messe seminarit: est sane ridiculus. Sementis nunc tempus. Non igitur nunc colligendum. sed dispergendum est.

25.3.17 Dispergamus ut congregemus. Non congregemus ut messem amittamus. hoc enim ut dixi tempus ad serendum nos uocat ut distribuamus. non colligamus. Erogemus: non recondamus.

25.3.18 Nolimus tempestiuum tempus contempnere. sed ubertim semen iaciamus: nec ulla ex parte nostris parcamus facultatibus: ut multiplicem dei in nos remunerationem liberalitatemque experiamur. Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi: per quem et cum quo patri gloria simul et spiritui sancto et in secula seculorum Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY