Omelia XIV (xiii)

14.1.1 Etgrif1470 fol. 3r; grif1486 fol. 3vv; eras1530 p. 797 de plenitudine eius nos omnes accepimus: et gratiam pro gratia. Superiori die diximus quod Iohannes ut eorum dubitationem solueret qui essent quesituri quopacto christus posterior ad predicandum ueniens prior eo fuerit et clarior: addidit. Quiagrif1486: fol.31rb prior me erat.

14.1.2 Et hec una causa est: qua non contentus. subdit aliam: uidelicet. Et de plenitudine eius omnes accepimus: et gratiam pro gratia. Et iterum aliamgrif1470 fol. 3v.

14.1.3 Quia lex inquit per Moysen data est: gratia et ueritas per Ihesum christum facta est. Et quid tandem inquis significat. Et de plenitudine eius nongrif1486: non omnes accepimus? Ad primum satis dictum est.

14.1.4 Non habet inquit donum participabile. sed ipse fons est et radix bonorum omnium. Ipse uita: ipse lux: ipse ueritas: non in seipso bonorum diuitias continens. sed in uniuersos diffundens: quibus diffusis plenusgrif1486: plenius permanet: neque aliorum sacietate minuitur. sed diuitias suas elargitur semper uberius: cumque omnes his bonis imparciat: in eadem permanet perfectione.

14.1.5 Quod autem ego fero participabile est. Ab alio enim id accepi et exigua pars totius est: et quasi gutta parua ad immensum abyssum et infinitum pelagus comparata. immo neque exemplum sufficiens est: ad quod uolumus ostendendum.

14.1.6 Nam si guttam e pelago acceperis: ea tamen pelagus (et si uisu percipi nequeat) diminuitur. de illo autem fonte hoc dici non potest. sed quantumcumque quis hauriat: nihil deficit.

14.1.7 Quare alio exemplo utendum est: cum hoc infirmum sit: neque possit quod querimus demonstrare. Alterum igitur afferemus: quod magis ad propositam nos adducat sentenciam.

14.1.8 Constituamus nobis igneum fontem a quo innumere accendantur lucernegrif1486 fol. 3rr: et totidem: et item totidem. Nonne huiusmodi fons ita plenus est ignis: quemadmodum antequam ex eo quidquam sumeretur?

14.1.9 Sane perspicuum est. Quod si in corporibus que in partes diuidi possunt: et per ademptionem partium minora fiunt: aliquid huiuscemodi inuenitur: ut post sui communicationem nullam diminutionem accipiant. quanto magis in incorporea et immortali illa potentia hoc contigerit.

14.1.10 Nam si ubi subiectum substantia est et corpus: et fit et non fit diuisio. multomagis cum de actione sermo habetur: et actione incorporee substantie credibile est idem euenire. Idcirco Iohannes inquit. Et de plenitudine eius nos omnes accepimus. Et testimonium suum baptiste testimonio coniungit.

14.1.11 Hec enim particulagrif1486: pericula. de plenitudine eius nos omnes accepimus. non precursoris uerbum est sed discipuli: cuius hec est sentencia. Nolite existimare diutine consuetudinis: et eiusdem mense participationis gratia: nos de eo testimonium perhibere.

14.1.12 nam et Iohannes qui christum antea nunquam uiderat: neque cum eo conuersatus est: nisi cum ipsum baptizauit: in multorum cetu eum conspicatus inde omnia accipiens clamauit. Prior me erat.

14.1.13 Nos autemgrif1470 fol. 3r omnes duodecim: trecenti: quingenti: triamilia: quinquemilia: innumera iudeorum multitudo: omnis fidelium cetus: qui tunc fuerunt: nunc sunt: et futuri sunt: de plenitudine eius accepimus. Quid autem accepimus? Gratiam pro gratia. Quam? pro qua? Pro ueteri nouam.

14.1.14 Quemadmodum enim duplex erat iusticia (Secundum iusticiam inquit que in lege est factus irreprehensibilis) et duplex fides: ut. Ex fide in fidem. et adoptio duplex: ut. Quorum adoptio est. et duplex gloria: ut. Si enim quod euacuatur per gloriam est: multomagisgrif1486 fol. 3rr quod manet in gloria. et lex duplex:

14.1.15 ut. Lex spiritus uite liberauit me. et duplex seruitus: ut. Quorum seruitus: et iterum. Spiritui dei seruientes. et testamentum duplex: ut. Disponam testamentum uobis nouum: non secundum testamentum quod disposui patribus uestris. et duplex sanctificatio: et duplex baptisma: et duplex sacrificium: et templum: et circumcisio duplex. ita et duplex gratia.

14.1.16 Sed illa quidem quasi figure sunt. hec quasi ueritas. equiuocationem quandam: non rei communicationemgrif1486: communionem seruantia. quoniam in figuris sunt et umbra. Nam et homo pictus: homoeras1530 p. 798 appellatur: et uerus homo itidem.

14.1.17 Similiter in statuis: et aurea et lutea: hominis habet appellationem. uerum tanquam hominis figura. ille ut uerus homo.

14.2.1 Noli igitur tanquam a nominum communicatione idem re ipsa esse existimare. sed neque diuersum. nam si figura erat non erat alterna a ueritate. si umbram seruabat: ipsa minor erat ueritate.

14.2.2 Vultis que nam sit horum omnium differentia explicemus? Vnum aut alterum dictorum accipiamus. hoc pacto et cetera uobis fient manifesta: certoque deprehendimusgrif1486eras1530: deprehendemus illagrif1486eras1530 om. puerilia fuisse precepta. Hec preclarorum philosophie professorum et magnorum uirorum: et illa tanquam ab hominibus. hec tanquam ab angelis instituta. Vnde igitur exordiemur? Vultis ab ipsa adoptione?

14.2.3 Que nam inter hanc et illam differentia est? illa uerbo honorabatur. hec re ipsa. et de illa quidem inquit. Ego dixi dii estis: et filii altissimi omnes. De hac autem. Ex deo facti sunt. Quanam ratione? Per lauacrum regenerationis et renouationis spiritus sancti.

14.2.4 Et illi quidem postquam filii appellati sunt: adhuc spiritum seruitutis habebantgrif1486: habeant. erant enim serui. et si hac appellatione honorabantur. nos autemgrif1486eras1530 om. liberi tunc facti. non nomine sed re honorem accepimusgrif1486 fol. 3vv. Quod paulus his uerbis significauit. Non enim accepistisgrif1470 fol. 3v spiritum seruitutis iterum in timorem. sed accepistis spiritum adoptionis filiorum dei: in quo clamamus Abba pater.

14.2.5 Generati namque a deo: et ut uere dici potest. formati: itaeras1530: itaque uocati sumus filii. Sed si santificationis modum: et hunc et illum: considerabimus. multam in hac quoque parte deprehendemus differentiam. Illi enim cum ydola non colebant neque fornicabantur: neque adulterium committebant: hoc nomine appellabantur.

14.2.6 nos uero non in huiusmodi continentia sed in maiorum possessione facti sumus sancti. Et primum quidem ab ipso spiritus sancti aduentu: hoc donum assecuti sumus. deinde a uita longe potiore quam iudaica.

14.2.7 Et quod non arroganter hoc dictum sit. Audi quid ille loquitureras1530: loquatur. Nolite uaticinari neque purgare filios uestros. quoniam populus sanctus estis.

14.2.8 Itaquegrif1486eras1530: Ita apud illos hec erat sanctitas: ut ydolorum leges abiicerent. apud nos autem. Vt sancta sint inquit et corpore et spiritu. pacem prosequimini et sanctificationem: sine qua nemo uidebit dominum. et perficientes sanctificationem in timore dei.

14.2.9 Vides hanc esse sanctificationem quando intrinsecus radicem habet et fontem? Non enim hoc nomen. sanctus: in omnibus eandem habet significationem. Nam et deus sanctus dicitur. sed non quemadmodum nos. Cum igitur uocem hanc a Seraphin demissam propheta audiuit qui inquit. Heu mihi misero quod cum homo sim et impura labia habeam. in medio populi immunda labia habentis habito.

14.2.10 Atqui et sanctus et purus erat. sed si superne sanctitati nostram conferamus: immundi profecto sumus. Sancti angeli sunt: sancti archangeli: et ipsa cherubim et seraphim sancta. sed huius quoque sanctitatis alia differentia: inter nos uidelicetgrif1486 fol. 3vv: et supernas uirtutes.

14.2.11 Opus esset et alia genera explicare sed longiori uteremur oratione. Quare ulterius progressi: reliqua uobis inquirenda relinquemus. poteritis enim hec domi colligendo: ipsam deprehendere differentiam: et inde in reliquis proficere.

14.2.12 Da inquit sapienti occasionem. et sapientior fiet. nobis reliqua sunt necessario transigenda. Cum ergo dixisset Iohannes et de plenitudine eius nos omnes accepimus: addidit. Et gratiam pro gratia. Gratia namque iudei salutem consequebantur.

14.2.13 Non enim ut multiplicem uos inquit. sed propter patres uestros elegi uos. Nam qui non propriis meritis a deo dilecti sunt: eos perspicuum est et propter gratiamgrif1470 fol. 3r: eiusmodi honorem consecutos. Nos autem omnes salui quoque facti sumus gratia. sed non eodem modo: neque iisdem de rebus. sed longe maioribus et excelsioribus.

14.2.14 Non enim hec nobis dumtaxat gratia data est uenia scilicet peccatorum: quam cum illis communicamus (Omnes enim peccauerunt) sed iusticia: sanctificatio: adoptio: spiritus sancti gratia. longe clarior: longe uberior.

14.2.15 Ad hec et alia maior. hoc est a spiritu et reconciliatione fiducia. huius gratie causa: deo cari facti sumus. non amplius ut serui. sed ut filii et amici. Quocirca inquit. Gratiam: pro gratia. Verum que legis fuerunt: fuerunt et gratie. etiam ipsa formatio hominis ex nihilo. Non enim nostris precedentibus meritis: hanc accepimus remunerationem. Quomodo enim cum nihil essemus?

14.2.16 sed gratia dei: quieras1530: quae semper in beneficiis priores sibi partes uendicat. Neque solum quod facti sumus ex nihilo. sed quod facti: et facienda et uitanda didicerimus: et horum a natura legem acceperimus: etgrif1486 fol. 3rr conscientie iudicium incorruptum nobis ab opifice deoeras1530 p. 799 tributum sit. Hoc inquam maxime fuit gratie.

14.2.17 postquam alia secuta est: ut preuaricatam legem prescriptam recuperaremus. Consentaneum namque erat: ut qui datum semel a deo preceptum preuaricassent penam luerent. uerum mitius nobiscum actum est. Iterum emendandi medicina adhibita. non debita quidem. sed a misericordia et gratia proueniens.

14.2.18 Nam quod gratie sit et misericordie. audi Dauid loquentem. Qui facit misericordiam deus: et iudicium omnibus iniuriam patientibus. Notas fecit uias suas Moisi filiis israel uoluntates suas. Et iterum. Bonus et rectus dominus: propter hoc legem ponet peccantibus in uia.

14.3.1 Misericordie igitur: et miserationum: et gratie: legem accepimus. Idcirco cum gratiam pro gratia dixisset: etiam pro beneficiorum dei in nos magnitudine uehementius certans addidit. Lex per Moisen data est. gratia et ueritas per Ihesum christum facta est.

14.3.5 Et animaduerte euangeliste sapientiam. non personarum sed tenuium rerum facit disquisitionem. quibus confessis longe christum Iohanne maiorem necesse est: etiam pertinaces: consentiant.

14.3.6 Siquidem cum res que nullam habent: neque ad alicuius gratiam neque ad odium causam hoc testantur. certam etiam impudentibus ostendunt sententiam.

14.3.7 Nam quales eas autores fecerunt: tales existimantur. Quare eorum maxime uerum est testimonium sine ulla suspitione.

14.3.2 Videtegrif1470 fol. 3v quamplacide et paulatim et baptista Iohannes et discipulus: ad supremam auditores cognitionem trahant. cum prius humilioribus eos assuefecerint.

14.3.3 Ille enim christi ad se comparatione: omnes excedentem. sic deinde eius excellentiam ostendit. Qui fortior me erat. Et ante me factus est. Inde subdit. Quia prior me erat.

14.3.4 Hic autem maius locutus est. minus tamen quam unigeniti dignitas postularet. Non enim ad Iohannem. sed ad eum qui longe maiori erat apud iudeos admirationi: facit comparationem. hoc est ad Moisen. Quia lex inquit per Moisen data est: gratia et ueritas per Ihesum christum facta est.

14.3.8 Animaduerte preterea quamhonestam facit comparationem: etiam apud imbecilliores. Non enim ratione excellentiam confirmat. sed nudis nominibus differentiam ostendit. gratiam et ueritatem legi. et hanc particulam. Facta est. huic. Data est: opponens.

14.3.9 Maxima autem utrorunque differentia: dari enim ministri est. Nam cuieras1530: qui datur: is aliunde accipit: et dat cui dari precipitur. Fieri autem et gratiam: et ueritatem: regis est: cum potestate omnia dimittentis peccata: et benignitatis sue dona confirmantis.

14.3.10 Quare inquit dimittuntur tibi peccata tua. Et iterum. Vt sciatis quoniam potestatem habet filius hominis in terra dimittendi peccata dicit paralitico. Surge tolle grabatum tuum: et uade in domum tuam.

14.3.11 Vides quomodo gratia per eum facta sit? uide et ueritatem. Gratiam quidem: et que modo diximus: et erga latronem benignitas: et baptismatis et spiritus sancti dona: et alia item plurima nobis: ostendunt.

14.3.12 Veritatem autem manifestius intelligemus: si figuras didicerimus. futuras enim dispensationes in nouo testamento consumari: figure primum: ut figure: annunciarunt: quasigrif1486eras1530: quas christus suo consumauit aduentu.

14.3.13 Videamus ergo figuras si placet in paucis. Non enim omnia transfigere presentis est temporis. A paucis reliquas intelligetis. Vultis ab ipsa passione incipiamus.

14.3.14 Quid dicit figura? Tollite agnum per familias: et sacrificategrif1486 fol. 3vv et facite: ut instituit. Christus autem nihil huiusmodi precipit. sed ipse id factus est sacrificium et oblationem seipsum patri offerens.

14.4.1 Vides quo pacto figura data est per Moisen: ueritas facta est per Ihesum christum. Item in monte Syna ut Amalecite in pugna profligarentgrif1470 fol. 3r. manus Moisi ab Aaron et uteras1530 om. utrinque sublimes tenebantur. christus uero adueniens suas extendit in cruce.

14.4.2 Animaduertis quomodo nobis figura ostendit: et ueritas facta est? Preterea lex inquit. Maledictus quicumque non manserit in omnibus que scripta sunt in libro hoc. Gratia autem. Venite omnes qui laboratis et onerati estis: et ego reficiam uos. Et factus est pro nobis maledictum.

14.4.3 Cum igitur tantam assecuti simus gratiam et ueritatem: nolimus queso pro beneficiorum magnitudine pigriores fieri. Quanto enim maiori honore accepti sumus: tanto maiorem debemus uirtutem.

14.4.4 Nam qui pro paruis acceptis beneficiis parua retulerit: nulla dignus est reprehensione. Qui uero in ipsum honoris culmen assumptus est. si uilia minimaque rependit: longe maius meretur supplitium.

14.4.5 Sed absit omnis de uobis hec suspitio. Confidimus in domino qui animis uestris pennas dabit quibus in celum elati: in huius mundi peregrinatione: terrena labe non inquinabimini.

14.4.6 Verumeras1530 p. 800 enim uero hoc uobis persuasi: non quiescimus tamen quin frequenter eadem et hortemur et admoneamusgrif1486: admonemus. Nam et in seculi certaminibus non oscitantes et supinos. sed strennuos et se ultro periculis obicientes uniuersi hortantur: et plaudunt spectatores.

14.4.7 Illos enim ac si de eorum uictoria penitus desperent: neque possint ullis hortationibus ad uirtutem accendi: taciti missos faciunt. Hoc autem in loco nongrif1486 fol. 3vv de uobis tantum qui sobriam uitam agitis. sed de recidentibus (modo uoluerint) bene sperare licet.

14.4.8 Quamobrem modo hortando modo exprobandogrif1486: exprobrando: nunc suadendo: nonnunquam laudando: omnia et facimus et annitimur: ut salutem uestram non negligatis: et quantum in nobis est nihil omnino pretermittimus.

14.4.9 Nolite igitur nostram de uiuendi ratione iniquo animo admonitionem accipere. Non enim ita loquimur ut uos inertie accusemus. sed de uobis optime speramus. Neque ad uos dumtaxat. sed ad nos qui orationem habemus: hec et loquimur et loquemur.

14.4.10 Siquidem et nos doctrina: admonitione: consilio indigemus. Nam et si ipsi sermonem facimus: nihil nobis quoque fieri prohibet. Sermo enim sceleribus obnoxios corripit. Qui autem omni liberi sunt crimine: eos etiam longius abducit.

14.4.11 Neque enim nos sine peccato sumus. Medicine igitur ars communis est et remedia omnibus proponit. Cura non communis est. sed adgrif1470 fol. 3v utentium uoluntatem.

14.4.12 Qui uult medicina uti: curatur. Qui eam uulneri adhibere negligit: magis leditur: et torquetur uehementius. Nolimus ergo egre medicinam ferre. sed leto animo accipiamus. Licet non paruum dolorem nostre afferant admonitiones: suauissimus tamen fructus sequitur:

14.4.13 cuius gratia et facimus omnia et dicimus: ut a plagis et uulneribus que peccando anime inurimus liberi: ad eternam uitam euadamus: et christi presentia digni efficiamur: neque acerbis et seuis potestatibus in die illa nos exhibeamus.

14.4.14 sed que nos ad celorum possunt assumere hereditatem: deum diligentibus preparatam: quam utinam omnes consequamur. Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christigrif1486eras1530: Christi, cui gloria et imperium cum sancto et uiuificante spiritu nunc et semper et in seculagrif1486: secula secula seculorum Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY