Omelia XXVIII (xxvii)

28.1.1 Nongrif1470 fol. 3r; eras1530 p. 838 enim misit deus: filium suum in mundum: ut iudicet mundum. sed ut saluetur mundus per ipsumeras1530: ipsum. Qui credit in eum, non iudicatur. Qui autem non credit, iam iudicatus est. Magna peccantium pars in scelerum sordibus diuine fisaeras1530: uisa clementie:

28.1.2 nullam geennam nullum esse supplicium. Omnia deum peccata dimittere asseuerat. quorum os: sapiens his uerbis ostruiteras1530: obstruit. Ne dicas miseratio eius magna: multitudinis peccatorum meorum miserebitur. Misericordieeras1530: misericordia enim et ira ab illo cito proximateras1530: proximant. In peccatores respicit ira eius: et secundum magnitudinem misericordie eius: multa reprehensio eius.

28.1.3 Vbi igitur dei clementia est: si pro peccatorum nostrorum meritis accipiemus? Quod autem ita se res habeat. audi prophetam et Dauid dicentem. Alterum quidem. Tu retribues unicuique secundum opera eius.

28.1.4 Quod autem in hoc multa dei clementia ostendatur: hinc constat. duas nobis uitas deus constituit: presentem et futuram. Presentem in certamen posuit: futuram in certaminis premium.

28.1.5 Quanam ratione? multa et grauia commisimus: neque a pueris in ultimam usque senectutem abstinuimus: quandoeras1530: quin innumeris animam sceleribus coinquinaremus. nullam eorum a nobis rationem exegit. sed per regenerationis lauacrum his nos absoluit: iusticiam et sanctificationem largitus est.

28.1.6 quid ergo qui a cunabulis diuinis misteriis iniciatus: deinde multa in peccata prolapsus est? Is profecto maioris reus est supplicii. ex ipsis nanque peccatis post misteriorum initiationem longe grauius affligimur.

28.1.7 Quod Paulus his uerbis significauit. Irritam quis faciens legem Moisi sine ulla miseratione duobus uel tribus testibus moritur. Quantomagis putatis deteriora mereri supplicia qui filium dei conculcauerit: et sanguinem testamenti pollutum duxerit: in quo sanctificatus est et spiritui gratie contumeliam fecerit?

28.1.8 Maiori igitur supplicio hic eriteras1530 om. obnoxius. Verumtamen etiam huic penitentie portas aperuit. Et multas abluendi peccati uias prebuit. Considera queso quanta hec sint benignitatiseras1530 p. 839 exempla: ut post lapsum a gratia: peccanti et reo non supplicium. sed emendationis spatium: diuina largiatur clementia.

28.1.9 Propterea inquit christus Nicodemo. Non misit deus filium suum in mundum: ut iudicet mundum: sed ut saluetur mundum per ipsum. Duo enim sunt christi aduentus: et preteritus et futurus. sed non iisdem de causis. sed preteritus nongrif1470 fol. 3v ut iudicaret. sederas1530: sed ut dimitteret. futurus contra: non ut dimitteret. sed iudicaret.

28.1.10 Propterea de preterito inquit non ueni ut iudicem mundum sed ut saluum faciam mundum. De futuro cum uenerit filius in gloria patris sui: statuet oues quidem a dextris. hedos autem a sinistris. Et alias quas in hanc sententiam parabolas locutus est.

28.1.11 Atqui et prior aduentus iudicii erat secundum iusticie rationem. Quamobrem? Quoniam ante ipsum naturalis lex fuit et prophete. Propterea lex scripta et doctrine: signa et alia plura que nos admonuisse poterant. quorum ratio non iniuria fuisset exigenda.

28.1.12 sed immensa benignitate sua hec non inquirit: sed parcit. Nam si peccata iudicasset: omnes repente perissent. Omnes enim peccauerunt inquit et egent gloria dei. Vides summam dei clementiam? Atqui si tunc non uenit ut iudicaret mundum. quo pacto qui non credit iam iudicatus est?

28.1.13 si nondum adest iudicii tempus. aut igitur inquit ipsam incredulitatem sine penitentia supplicium. Siquidem priuatio lucis per se supplicium maximum est: aut futurum prenunciat.

28.1.14 Nam quemadmodum homicida: et si iudicis sententia sit indemnatus: damnatur tamen ipsius rei natura. ita et incredulus. Siquidem et Adam qua die comedit a ligno mortuus est. Ea enim lata est sententia. In quacumque die comederitis a ligno: morte moriemini.

28.1.15 Atqui uiuebat. Quomodo igitur mortuus? est diuina sententia et rei natura. Quippe qui seipsum supplicio facit obnoxium: sub supplicio est. si non re. tamen sententia.

28.1.16 Sed ne quis cum audiret eum non uenire ut iudicaret mundum: impunitum peccatum arbitraretur et pigrior fieret: hanc tollit opinionem inquiens. Iam iudicatus est.

28.1.17 Nam cum multo post tempore futurum esseteras1530: est iudicium eius iam formidinem incutit. quod incredibilem ipsius pre se fert humanitatem: quod non solum filium daret: sed iudicii quoque tempus differret in longum: ut abluendi criminis potestas fieret peccatoribus et infidelibus.

28.1.18 Qui credit in filium non iudicatur. Qui credit non curiosius inuestigat: non percontatur diligentius. Quid igitur si immundam uitam uiueret: si non recte operaretur? Hos ne uere quidem fideles esse Paulus inquit. Confitentur se scire nomine deum: factis autem negant.

28.1.19 Verumtamen in hac uita propter hoc ipsum non iudicari. sed operum grauius postmodum supplicium daturum dicit. Infidelitatis autem causa eo quod semel credidit nongrif1470 fol. 3r punitur.

28.2.1 Vides quopacto ab horrendis principiis in eandem rursus rationem descendit? Primum inquit. nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu: non introibit in regnum dei. Nunc autem qui non credit in filium iam iudicatus est. Noli inquit arbitrari quicquam ei dilationem conferre. iam reus est nisi mutet sententiam.

28.2.2 Nihiloeras1530: nihil autem meliori conditione erit infidelis: quam qui iam damnati sunt et supplicio affecti. Hoc est autem iudicium: quia lux uenit in mundum et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem. Cuius particule hec est sententia. Idcirco plectuntur: quod tenebras dimittere: luci obuiam fieri noluerunt.

28.2.3 His uerbis omnem aufert infidelibus excusationem. Nam si ad operum rationem exigendam: et errata punienda uenissem: possent sane excusari si me non sequerentur. Sin uero ad diuidendam lucem a tenebris.

28.2.4 Quisnam eius miserebitur qui cognita luce: in tenebris potius degere perseuerat? Cum enim nulla in re nos accusare possint. sed innumera a nobis acceperint beneficia. resiliunt tamen.

28.2.5 Quod alibi significauit. Oderunt inquit me gratis. Et rursum. Si non uenissem et locutus non fuissem eis: peccatum non haberent. Siquidem qui in tenebris uersatur: deficiente lumine aliqua fortassis uenia dignus est. qui uero adueniente luce tenebras sectatur mali profecto prauique animi pre se fert argumentum.

28.2.6 Sed cum multis hoc incredibile uideatur. ut quispiam luci tenebras preferat: adducit causam quare ita affecti sint. Erant inquit eorum mala opera. Omnis autem qui male facit odit lucem: et non uenit ad lucem: ut non arguantur opera eius.

28.2.7 Et profecto non ad iudicandum: neque ad inquirendum uenit. sed ad dimittenda peccata: et salutem per fidem largiendam. Qua igitur ratione fugerunt? Si iudicatum uenisset: aliquid habuissent excusationis.

28.2.8 Qui enim alicuius sibi culpe conscius est: iudicemeras1530 p. 840 fugere solet. indulgenti autem: errantes quoque obuiam fiunt. Quod si ad indulgendum uenit: consentaneum erat ut plurimorum criminum conscii: prompto animo se exhiberent:

28.2.9 quod multi fecerunt etenim publicani et peccatores Ihesum sequebantur. Quid ergo his uerbis significauit? qui semper in malicia perseuerant. Ipse idcirco uenit ut uetera peccata dimitteret: et imposterumeras1530: in posterum cautiorem hominem redderet.

28.2.10 Verum cum nonnulli ita ad uirtutis labores tolerandos fluxi sint et imbecilles: ut cum uita malitie studeant: nunquam se absoluere curantesgrif1470 fol. 3v. eos hoc in loco christus significateras1530: significauit.

28.2.11 nam cum christi assertor: ad doctrine rectitudinem uitam etiam sanctam addat. Ideo ad me uenire formidant inquit: quoniam a recta abhorrenteras1530: formidant uita.

28.2.12 Qui enim gentilium errores sectatur: a nemine libere comprehenditureras1530: reprehenditur. quippe qui eiusmodi deos colunt: et ipsis turpes et ridiculos (quales ipsi sunt) honores exhibent: non aliena a doctrina sua opera pre se ferunt.

28.2.13 qui autem dei sunt: et desidiose uiuunt omnes: et expostulant eos et accusant: tante etiam apud inimicos admirationi est ueritas.

28.2.14 Vide igitur quam diligenter omniaeras1530: omne prosequitur. Non enim inquit qui male facit non uenit ad lucem. sed qui in malis perseuerat operibus. hoc est qui semper in perditionis uiciorum luto uersatur: neque uult meis subici legibus. sed iiseras1530: his preuaricatis: fornicatur licenter: et cetera que prohibentur exequitur.

28.2.15 huc enim tanquam in lucem prodiens fur manifestus deprehenditur. Idcirco sub ditionem meam uenire recusat. Multi gentilium inueniuntur: qui ideo christiane religioni se inherere non posse causantur: quoniam ab ebrietate: fornicatione: et ceteris huiusmodi affectibus: nequeant abstinere.

28.2.16 Quid igitur? nonne et christiani male et perdite uite: gentiles uero philosophie studiosissimi inueniuntur? Quod multi christiani perdite uiuant non ignoro. quod autem gentiles recte faciant: hoc adhuc mihi non satis constat.

28.2.17 neque tu mihi natura ipsa mansuetos et modestos adduxeris. hoc enim non est uirtus. sed eos qui cum affectibus trahuntur fortiter resistunt: hos tamen non habes.

28.2.18 Futurorum bonorum spes: et geenne metus: et alia huiusmodi: uix hominem in uirtute continent. quibus enim nil horum persuadet: iieras1530: hi minime uirtutem amplectuntur.

28.2.19 Si qui autem simulant: glorie causa simulant. et qui ita affectus est. cum latere opera sua posse confidet: minime a prauis cupiditatibus abstinebit.

28.2.20 Verum ne cuipiam contentiosi esse uideamur: contendamus ex gentilibus esse qui recte uiuant. neque hoc positioni nostre contradicit. Quod enim frequenter: non quod raro contingit: intelligendum est.

28.3.1 Considera autem quopacto aliunde etiam omnem aufert gentilibus excusationem. In mundum lucem uenisse dicit. num eam quesiuerunt inquit? num laborarunt? num annixi sunt ut eam inuenirent?

28.3.2 Venit ad eos lux: neque obuiam facti sunt. Quod si christianorum nonnulli male uiuunt. Respondebimus. non de iiseras1530: his intelligi qui christiani nati sunt: et a maioribus suis pietatem didicerunt.

28.3.3 licet hi sepenumerogrif1470 fol. 3r doctrina uiciosa uitam mutauerint. sed de his ut arbitror qui gentilium uel iudeorum professione contempta: ueram fidem complectuntur.

28.3.4 Ostendit etiam errantium neminem fidei se subiecturum: nisi prius rectam sibi uitam persuadeat: et neminem nisi prorsus malicie dedituseras1530: deditus in incredulitate persistere.

28.3.5 neque mihi dixeris: eum neque incontinentem esse neque raptorem. non enim hec sola uirtus est. Quid hec illi prosunt si inanis glorie seruus sit: et amicorum sodalitatem ueritus: in errore permaneat?

28.3.6 hoc non est recte uiuere. Neque enim glorie seruus minus peccat: quam fornicator. imo longe plura et grauiora committit. Sed da mihi apud gentiles aliquem omnibus affectibus et malitia liberum. non inuenies.

28.3.7 Nam qui apud eos magni habentur: et pecuniis et uentri dediti ut inquit: maxime omnium hominum glorie seruierunt. quod malorum omnium est causa.

28.3.8 Hinc et iudei in perfidia manserunt: quos arguens christus inquit. Quomodo potestis uos credere qui gloriam abinuicem accipitis? Et quid tandem ad nathanael cui etiam ueritatem testatus est. hec uerba non habuit: neque longiori sermone usus est? Quoniam non eo studio uenerat.

28.3.9 hic enim hoc sibi faciendum constituerat: et quod alii quieti. hic auditioni tempus exhibuit. ille ab alio persuasus. non tamen quin admoneret preteriit. Siquidem inquit. Amen amen dico uobis uidebitis celum apertum: et angelos dei ascendentes et descendentes supra filium hominis.

28.3.10 huic nihil tale. sed de generatione et uita eterna diuerso sermone: secundum subiectam materiam locutus est. Nam cum ille prophetarumeras1530 p. 841 dicta proculdubio crederet: tantum audire satis habuit.

28.3.11 hic autem cum adhuc dubitaret: non quidem manifeste: omnia ei christus aperuit. sed eius mouit mentem: ut timore timorem eiiceret cum non credentem iudicari: et non credere: a prauaeras1530: parua conscientia proficisci diceret.

28.3.12 Humanam nanque gloriam magnifaciebat: et pluris quam supplicium. Multi enim inquit. ex principibus crediderunt in eum. sed propter iudeos non confitebantur.

28.3.13 Preterea eum coarguit cum dicat: nulla alia ratione hominem non credere: quam quod uitam immundam uiuit.

28.3.14 et in sequentibus inquit. Ego sum lux. hic autem uenit lux in mundum. In principiis enim obscurius: inde apertius locutus est. Verumtamen Nicodemus multitudinis gloria mulcebatur: quamobrem debitam fiduciam habere non poterat.

28.3.15 Fugiamus igitur inanem gloriam que ceteris est affectibus uiolentior. hincgrif1470 fol. 3v auaricia: hinc pecuniarum amor: hinc odium: bella: pugne. Quippe qui plura amat: minime constare poterit.

28.3.16 amat autem nullam aliam ob rem quam inanem gloriam. Et quanam gratia dic queso eunuchorum et mancipiorum gregibus et huiusmodi rebus friuolis et inanibus multi stipari uolunt. non necessitatis gratia. sed ut importuni huius affectus obuios omnes testes habeant.

28.3.17 Horum caput est inanis gloria: quod si abscidemus: reliqua malicie membra interibunt. et nil prohibuerit: quin terram ut celum incolamus.

28.3.18 Neque ad maliciam tantum quos capit animos impellit inanis gloria: sed et uirtutibus se insinuat: a quibus cum nos abstrahere non possit: in ea maiorem in modum nos offendit. Multis nos laboribus subiicit: quorum omnem fructum penitus aufert.

28.3.19 Siquidem qui inani gloria mulcetur. ieiuniorum: orationum: misericordie: omnem mercedem amittit. Quid hoc damno miserius: cum frustra uerberemur: et ridiculi fiamus: et superna excidamus gloria?

28.3.20 Neque enim utrunque et desiderare et consequi possumus. sed si unam optauerimus celorum uidelicet gloriam: utranque consequemur.

28.3.21 quamobrem si gloriam uolumus: humanam fugiamus gloriam: et diuinam dumtaxat prosequamur.

28.3.22 hoc pacto et hanc et illam adipiscemur. Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi per quem et cum quo patri gloria simul et spiritui sancto in secula seculorum Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY