Omelia XXIV (xxiii)

24.1.1 Cumgrif1470 fol. 3v; eras1530 p. 827 autem esset hierosolimis in pasca in die festo multi crediderunt in nomine eius. Christi temporibus alii in errore perstabant: alii ueritatem oppugnabant. nonnulli eam complexi paulopost deserebant.

24.1.2 hos christus seminibus comparauit: radices tantum in superficie diffundentibus: que quamprimum arescunt.

24.1.3 Hos nobis euangelista in presentia significat. Cumeras1530: Cum autem esset hierosolimis in pasca in die festo multi crediderunt in nomine eius: uidentes signa que faciebat. Ipse autem Ihesus non credebat semetipsum eis. eo quod ipse nosset eos.

24.1.4 Firmiores erant discipuli: non signorum tantum gratia. sed doctrine: Ihesum secuti. Qui crassiori erant ingenio: signis trahebantur. Acutiori uero: prophetis et doctrina:

24.1.5 quibus qui crediderant: signis deinde magis confirmabantur. hos christus beatos appellauit. Beati qui non uiderunt: et crediderunt.

24.1.6 Quod autem hi non uere crederent: ex sequentibus ostendit. ipse enim inquit Ihesus non credebat seipsum eis. quare? Eo quod ipse nosset omnes: et quia ei opus non erat ut quis testimonium perhiberet de homine. ipse enim sciebat quod esset in homine.

24.1.7 hoc est non curabat exteriora uerbaeras1530: uerbo: qui in ipsos animos ingreditur: qui in humanas cogitationes irrumpit: qui eorum feruorem mox infrigescere cognoscebat: neque ac si perfecti essent discipuli: eis fidebat: nec archanorum doctrinam tanquam fidelibus credebat.

24.1.8 humanorum autem cordium cognitio solius dei est qui ea formauit. Tu enim inquit cognoscis corda solus.

24.1.9 Non opus erat Ihesu testibus. ad eas quas formarat mentes cognoscendas. Norat igitur eorum infirmitati non credendum.

24.1.10 homines enim utpote: qui neque presentia neque futura intelligunt: cum fraudulentis et instabilibus sepenumero res suas sine suspitione communicant.

24.1.11 christus autem abscondita cordium manifeste intuebatur. Tales multi sunt: his quoque temporibus: qui sibi fidei nomen uendicant: facile ad credendum adducuntur. his neque nunc christus fiditeras1530 p. 828: plurimagrif1470 fol. 3r occulit.

24.1.12 et quemadmodum nos: non eodem modo amicis nomine et re credimus: ita neque deus. audi quid discipulis dicat. Non iam uos dico seruos. Vos amici mei estis.

24.1.13 Vnde et quamobrem? Quia quecunque audiui a patre nota feci uobis. Hac gratia nulla iudeis (ne petentibus quidem) signa ostendebat. quoniam temptandi gratia percontabantur. Nonne et nunc quoque signorum petitio: temptantium est?

24.1.14 Sunt sane et hac nostra etate qui querant. Quare et nunc signa non fiunteras1530: fiunt? Si fidelis es ut oportet. Si christum diligis ut diligendus est. non indiges signis. Signa enim incredulis dantur.

24.1.15 Cur igitur inquis iudeis non data sunt? Sunt inquam maxime. Quod si petentes aliquando non acceperunt. ideo factum est. quoniam non ut ab incredulitate desisterent: ea queirebanteras1530: quaerebant. sed ut magis malicia sua obdurescerent.

24.1.16 Et erat homo ex phariseis Nicodemus nomine princeps iudeorum. hic uenit ad Ihesum nocte. Hic in euangelice narrationis progressu christo opitulatur. dicit enim. Lex nostra non iudicat quenquam: nisi prius audiat ab eo et cognoscat quid faciat.

24.1.17 Aduersus hunc iudei indignati dicebant. Interroga et uide quod propheta ex galilea non surrexit. Hic etiam post passionem multum diligentie in sepulturam dominici corporis adhibuisse perhibetur.

24.1.18 Venit enim inquit et Nicodemus qui uenerat ad Ihesum nocte primum: ferens mixturam mirre et aloes quasi libras centum. hic nunc afficiebatur quidem christo. non tamen ut oportebat: neque quo debebat animo. sed adhuc iudaica imbecillitate detinebatur.

24.1.19 ideo nocte uenit. quia interdiu formidabat. Sed clementissimus deus: neque tam frigidum affectum pepulit: neque obiurgauit: neque indignum sua duxit doctrina. sed multa cum mansuetudine eum alloquitur: et archana aperit. obscure quidem. aperit tamen.

24.1.20 quippe qui longe magis uenia dignum existimauit: quam qui malicia percontabantur. illi enim nullo pacto poterant excusari. hic etsi reprehensioni. non tante tamen: erat obnoxius.

24.1.21 quomodo igitur euangelista nihil tale de Nicodemo dixit. quemadmodum alibi. quod ex principibus multi crediderunt in eum. propter iudeos autem non confitebantur ne extra sinagogam fierent?

24.1.22 Quia id totum ex nocturna profectione significauit. Quid ergo inquit? Rabi: scimus quod a deo uenisti. nemo enim potest hec signa facere que tu facis: nisi fueritgrif1470 fol. 3v deus cum eo.

24.2.1 Adhuc humi uertitur Nichodemus: adhuc humanam de christo habet sententiam: et tanquam de propheta loquitur. nihil altum propter signa coniectatus. Scimus inquit. quod a deo uenisti magister.

24.2.2 Quid ergo noctu uenis: et clanculum: ad eum qui diuina loquitur: qui a deo uenit? Quid non aperte profiteris? Sed hoc neque dicit neque reprehendit Ihesus. Calamum enim contritum non confringes inquit: et linum ardentemeras1530: ardens non extinguas.

24.2.3 Non dicet inquit neque clamabit. Et iterum. Non ueni ut iudicem mundum. sed ut saluum faciam. Nemo potest hec signa facere que tu facis nisi fuerit deus cum eo.

24.2.4 Adhuc secundum hereticos loquitur: qui dixerunt christum in operibus suis alterius indiguisse auxilio. Quod ad hoc christus? Considera queso humilitatem incredibilem.

24.2.5 Noluit dicere se nullius egere auxilio omnia suapte facere potestate. esse dei dilectissimus filium et eiusdem qua pater potentie. eo quod difficile creditu uidebatur.

24.2.6 Quod enim semper dixi et nunc dicam. cure erat christo a principio. non tam quisnam esset ostendere quam ut crederetur nihil contra patris facere uoluntatem. Ideoque uerbis sepenumero humilioribus locutus est. re autem quid posset ostendit.

24.2.7 Miracula uirtute summa operatus est. Volo inquit Purgare. Tabitha: surge. Extende manum. dimittuntur tibi peccata tua. Tace: obmutesce. Tolle grabatum tuum: et uade in domum tuam.

24.2.8 Tibi dico malum demonium exi ab hoc. Fiat tibi ut uis. Siquis uobis aliquid dixerit dicite: quia domino his opus est. Hodie mecum eris in paradiso.

24.2.9 Audistis quia dictum est antiquis. Non occides. Ego autem dico uobis: quia omnis qui irascitur fratri suo: reus erit iudicio. Venite post me faciam uos piscatores hominum.

24.2.10 Sic in omni euangelio summam eius deprehendimus in rebus autoritatem: Et quonam pacto ei quispiam credidisset: nisi secundum iussa res finem assecute essent? Potuissent inania derideri precepta.

24.2.11 Verum cum re euenerint etiam inuitis silentium imposuit. Ex solis enim uerbis iudei ut erant impudentes: stulticiam eius arguere potuissent.

24.2.12 Quamobrem hoc in locoeras1530 p. 829 Nichodemum alloquens. nihil altum attingit. sed obscure. ex humili ad superna erigit: admonetque se sibiipsi sufficientem ad facienda miracula.

24.2.13 Perfectum enim ipsum genuit pater: nullius indigentem: nulliusgrif1470 fol. 3r rei humilis aut abiecte participem. Sed uideamus quomodo hoc confirmet. Dixerat Nicodemus. Rabbi scimus quia a deo uenisti magister: et quod nemo potest facere que tu facis: nisi fuerit deus cum eo.

24.2.14 Existimauit se magnum aliquid dixisse. Quid christus? Vt ostenderet nondum uere cognitionis uestibulum attigisse: sed extra regiam aberrare: et ipsum et quicunque eadem esset sententia. respondit.

24.2.15 Amen amen dico tibi. Nisi quis natus fuerit denuo: non potest uidere regnum dei. Hoc est. nisi iterum nascaris: et uera imbuaris doctrina: longe a regno dei aberras.

24.2.16 Sed obscure dixit: et ut equiori animo tolleraret: non aperte ad ipsum sermonem uertit. sed indefinito utitur uerbo. Nisi quis renatus fuerit. tantum non dicens siue tu siue quis alius: talem de me habet opinionem: in regnum non recipietur.

24.2.17 Quod nisi hac ratione dixisset nihil sane ad propositum id responsum. Hoc si iudei audissent: irrisissent profecto: et abiissent. Nicodemus autem: et in hoc discendi studium pre se tulit.

24.2.18 et Propterea obscure aliquando loquitur christus: ut audientes attentiores reddat. Siquidem clarum et manifestum uerbum: fugit nonnunquam auditorem. obscurum autem etiam diligentiorem efficit.

24.2.19 Sententia autem est. Nisi genitus fueris denuo. hoc est nisi spiritus per regenerationis lauacrum particeps efficiaris: non poteris ueram de me opinionem concipere. Ista tua non spiritalis. sed animalis opinio est.

24.2.20 Non tamen his uerbis usus est. noluit enim pro uiribus et cognitione sua loquentem perterrere. sed ad maiorum cogitationem sine suspicione erigit. Nisi quis renatus fuerit denuo. Denuo hoc in loco: alii e celo: alii iterum exponunt.

24.2.21 Quippe qui non ita nascitur non potest uidere regnum dei. Regnum dei seipsum significat: ostendens non esse id tantum quod uidetur. sed aliis oculis opus esse ut uideatur.

24.2.22 Ad hec Nicodemus quomodo inquit potest homo nasci cum sit senex? Rabbi eum appellas. et a deo uenisse dicis et eius uerba non intelligis? eo etiam uerbo uteris quod multam affert perturbationem.

24.2.23 Ea enim particula: quomodo: non multum credentium. sed adhuc terrena sapientium est. Nam et Sarra propterea risit. quia quomodo parere posset cogitauit. et alii multi hoc uerbo fide exciderunt.

24.3.1 Heretici quoque hinc in sua perstant opinione. alii quidem quomodogrif1470 fol. 3v natus est christus. alii quomodo carnem accepit interrogant: et mentis sue imbecillitati: immensam illam et ineffabilem subiciunt substantiam.

24.3.2 que importuna curiositas: sapientibus fugienda est. Neque enim qui quomodo percontantur: id scient: et a uera excident fide. Propterea Nicodemus cum dubitaret modum inquirit.

24.3.3 id enim sibi dici intelligebat. perturbatur: et rem non intelligit. Nam cum ad christum tanquam ad hominem uenisset: audiretque quamquameras1530: quam ab homine longe maiora: et que nemo unquam audierat: primum ad id mentem erigit. caligine tamen perstringitur: neque perstat in fide: rei difficultate huc illuceras1530: illucque distractus.

24.3.4 Ideo non posse id fieri primum asserit: inde apertius sibi declarari rogat. Nunquid inquit potest in uentrem matris sue iterato introire: et renasci?

24.3.5 Animaduertite quonam pacto qui humanis rationibus spiritalia admiscet: ridicula loquitur: et delirat tanquam: ebrius quotiens diuinorum sensum perscrutatur neque eum accipit.

24.3.6 Audiuit generationem sed spiritalem: non intellexit: sed ad carnis traxit uilitatem. et tam admirabilem profundameras1530: profundamque doctrinam naturali necessitati conglutinauit. deliramenta: et ridiculas proponit dubitationes.

24.3.7 Idcirco Paulus inquit. Quod animalis homo non suscipit ea que spiritus sunt. Verum Nicodemus christum reuerenter alloquitur. non intellexit que diceret: et impossibile id arbitratur. Hoc tamen conticet.

24.3.8 Duo ei dubitationem faciebant: et generatio talis: et regnum. Neque enim regni nomen auditum erat a iudeis unquam: neque huiusmodi generatio. primum autem priorem partem aggreditur: que maxime eius mentem mouerat.

24.3.9 Nos autem horum non ignari: diuina misteria perscrutari caueamus: neque rerum humanarum necessitate illa agi existimemus. sed pietate summa: omnia intelligamus. scripturis fidem adhibeamus.

24.3.10 Curiosus nanque et nimius rerum diuinarum perscrutator: nihil proficit: nihil inuenit: preter ultimum supplicium. Audis natum christum. crede: quomodo: noli disquirere. neque propter hoc tollas generationem: quod ultime stulticie est.

24.3.11 Nam si Nicodemus (generatione: non illa ineffabili. sed hac que ei gratia proueniteras1530 p. 830 audita) quoniam nihil magnum animo concepit. sed terrenis tantum inhesit: tenebris perfusus est. quanto iieras1530: hi digni supplicio qui admirandam illam et omnem superantem rationem et intellectum tanto studio querunt inuestigantgrif1470 fol. 3r: perscrutantur?

24.3.12 Nihil enim tam obscuris obducitur tenebris quam humana cogitatio: que omnia ad terram reducit: ne patitur celitus lumen accipere. Vilissima profecto et ad lutum omnia referens.

24.3.13 ideo superna nobis aqua opus est: ut abluti et quantum fieri potest: mundi celum petamus: et celestibus imbuamur disciplinis.

24.3.14 hoc autem et animi bonitate: et uite rectitudine assequimur. neque enim intempestiua inuestigatione dumtaxat. sed corruptis quoque moribus: humana mens in tenebris uersatur.

24.3.15 Quare Paulus ad corinthios inquit. Lac uobis potum dedi: non escam. nondum enim poteratis. sed ne nunc quidem potestis. adhuc enim carnales estis. cum sit inter uos zelus et contentio: nonne carnales estis?

24.3.16 Et ad hebreos. et alibi: frequenter hanc malorum dogmatum causam paulum afferentem quiuis uidere poterit. Anima enim affectibus implicita: nequit profecto magnum aliquid aut generosum intueri. sed tanquam lippitudine quadam perturbata in tenebris uersatur.

24.3.17 Mentis igitur oculos: tam grauissimo morbo liberemus: illuminemus. Nolimus inter spinas semen iacere. Quenam hec spinarum copia?eras1530 om. nostis: et si taceamuseras1530: tacemus. sepenumero audistis christum presentis uite sollicitudines et diuitiarum fraudes: spinas appellasse. et merito sane. Nam quemadmodum spine steriles sunt: ita et diuitie.

24.3.18 Quemadmodum ille: qui tangunt lacerant: ita harum cupiditas. Quemadmodum facile igni comprehenduntur: et odio habentur agricolis: ita huius seculi negotia. Postremo ut inter spinas fere: uipere: scorpii delitescunt: ita in fraudibus diuitiarum.

24.3.19 Verum enimuero dilectissimi spiritus sancti igne: et spinas consumamus: et bestias effugemus. ut agricole agrum purgatum reddamus. inde spiritalibus aquis irrigemus: plantemus oliuam fructiferam: plantam utique mitissimam: et semper uirentem: que illuminat: que nutrit: que bonam facit ualitudinem.

24.3.20 hec elemosine sunt officia: que tanquam signaculum est cumeras1530: eam possidentibus. Hec planta ne morte quidem arescit. sed semper uiret: mentem illuminat: animi uires nutrit: ac etiam robustiores efficit.

24.3.21 Hanc si perpetuo anplectemur: fidenter et sponsum adire: et thalamum ingredi poterimus. cuius utinam omnes fiamus participes. Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi: cum quo patri gloria simul et spiritui sanctogrif1470 fol. 3v nunc et semper et in secula seculorum Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY