Omelia XXXII (xxxi)

32.1.1 Responditgrif1470 fol. 3v; eras1530 p. 851 Ihesus et dixit ei. Omnis qui bibit ex hac aqua sitiet iterum. qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei non sitiet in eternum. sed aqua quam ego dabo ei: fiet in eo fons aque salientis in uitam eternam.

32.1.2 Spiritus sancti gratiam nunc ignem nunc aquam scriptura appellat: ut non substantie sederas1530: sed et operationis has intelligentias esse demonstret. Non enim spiritus ex differentibus constat substantiis. cum inuisibilis et unius generis sit.

32.1.3 Et Iohannes quidem dicit. Ipse uos baptizabit in spiritu sancto et igni. Christus autem. Flumina de uentre eius fluent aque uiue. hoc autem dixit de spiritu sancto quem erant accepturi.

32.1.4 Itidem et nunc spiritum appellat. Qui biberit ex aqua quam ego dabo ei: non sitiet in eternum. Ita spiritum ignem appellat: ut excitamentum et feruorem gratie: et peccatorum absumptionem significet. aquam autem: ut ablutionem et refrigerium quibus ipsum accipientes animi fruuntur.

32.1.5 Etenim tanquam hortum uirentem: et fructiferis et semper florentibus arboribus comantem. ita promptam animam disponit: utgrif1470 fol. 3r nulla anxietate: nullis sathane insidiis: distrahi sinat. sed omnia ardentia malitie tela extinguat.

32.1.6 Tu autem queso dei sapientiam considera: quam leniter mulierculam allicit. Non a principio dixit. Si scires quis esseteras1530: est qui tibi dicit. Da mihi bibere.

32.1.7 sed postquam occasionem illi prebuit: ut ipsum iudeum appellaret et criminaretur.

32.1.8 hoc propulsans inquit. Si scires quis est qui dicit tibi da mihi bibere: tu forsitan petisses ab eo. Quibus uerbis eameras1530: iam ad maiora impulit: ut patriarche meminerit.

32.1.9 Inde cum illa diceret. Nunquid tu maior es patre nostro Iacob. non se maiorem dixit. Visus enim esset se tantum iactare: nondum cognitus. sed latenter id significat.

32.1.10 Non enim simpliciter dixit. Dabo tibi aquam. sed prius Iacob aqua neglecta: suam laudat. a munerum natura: dantium uolens differentiam ostendere. et quantum ipse patriarcham excelleret.

32.1.11 Nam si admiraris inquit patriarcham: quod hanc aquam dederit. inde ego longe meliorem tibi dedero: ea accepta me quam Iacob maiorem confitearis: necesse est. Si cum dicas. Nunquid maior est Iacob quoniam hanc aquam dederit?

32.1.12 si illa meliorem a me acceperis: profecto me maiorem dixeris. Intuere uerum mulieris iudicium. a re ipsa et de christo et de patriarcha: ferentis sententiam.

32.1.13 Verum non ita iudei. sed cum eiicientem eum uiderent demonia: non modo patriarche non pretulerunt. sed demonium habere dixerunt:

32.1.14 Samaritana autem secundum christi uoluntatem iudicat ab operibus scilicet. Hinc enim ipse iudicium requirit dicens. Si non facio opera patris mei nolite mihi credere. Si autem facio et si mihi non creditis: operibus credite.

32.1.15 sic mulier fide adducitur. Propterea cum audisset Ihesus. Nunquid maior es patre nostro Iacob: eo omissaeras1530: omisso: de aqua sic loquitur. Omnis qui bibit ex hac aqua: sitiet iterum. et comparationem non accusandi sed excellentiam demonstrandi gratia: facit.

32.1.16 Non enim aquam illam uilem et negligendam dicit: sed naturam ostendit. Qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei: non sitiet in eternum.

32.1.17 Audiuit aquam uiuam mulier. sed primum non intellexit. Nam cum aqua uiua etiam sit que semper scaturit: huiusmodi aquam christum dixisse arbitrata est.

32.1.18 Ideo apertius ex utriusque comparatione: Ihesus: sue aquegrif1470 fol. 3v prestantiam declarat. Qui biberit ex aqua quam ego dabo ei non sitiet in eternum.

32.1.19 Hinc maxime eteras1530 om. ex sequentibus excellentia dignoscitur. Horum enim nihil habet aqua quemeras1530: quam sensu deprehendimus. Quid autem prosequitur? Sed aqua quam ego dabo ei: fiet in eo fons aque salientis in uitam eternam.

32.1.20 Sicut enim si quis fontem intus habeat: nunquam sitiret. ita qui hanc aquam habuerit. Credidit continuo mulier longe Nicodemoeras1530 p. 852 sapientior sed et fortior.

32.1.21 Ille huiusmodi pluribus auditis neminem aduocauit neque sibi confidit. hec apostolico officio functa est: omnibus audita adnuncians: et populum extra ciuitatem ad christum aduocans ac trahens uniuersum.

32.1.22 Ille quomodo possunt hec fieri: inquit neque manifestum spiritus exemplum a christo adductum accipit.

32.1.23 mulier uero primum parumpter hesitauit: mox non expectata confirmatione ad eius sermonem tanquam certum accipiendum properat.

32.1.24 Dicente enim christo. Fiet in eo fons aque salientis in uitam eternam. Statim subdidit. Da mihi hanc aquam ut non sitiam: neque ueniam huc haurire.

32.2.1 Considera queso quam paulatim ad uere doctrine altitudinem adducitur. Primum iudeum quemdam legis transgressorem suspicata est.

32.2.2 inde ut hoc crimen propulsauit (absurdum enim erat talem esse qui tot bona comprehenderet) audita aqua uiua: sensu perceptibilem existimauit.

32.2.3 tandem spiritalem intelligens credidit eiusmodieras1530: huiusmodi aqua posse se tollere sitis necessitatem. Non tamen adhuc quenam esset intelligens: ambigebat. Et superniseras1530: superius sensu perceptibilem credidit: certo tamen nesciebat.

32.2.4 hinc autem diligentius intuens: nec eam penitus comprehendens. Da mihi inquit hanc aquam ut non sitiam: neque ueniam huc haurire. Primum patriarche christum pretulit: quod eo fonte non indigeret si illam aquam acciperet.

32.2.5 Considera quanto potiorem christum duxerit. Hoc grate et fidelis anime indicium. ostendit quam de Iacob opinionem haberet. Nouit meliorem: mutauit sentenciam.

32.2.6 Non tamen nimium credula mulier: neque temere christi uerba accepit. diligenter inuestigauit. nec incredula neque pertinax. quod rogando ostendit.

32.2.7 Atqui iudeis dixerat christus. Qui comedit de carne mea: non esuriet. et qui credit in me non sitiet. uerum non modo non crediderunt: sed et scandalizati sunt. Mulier nulla perturbatione affecta. immoratur et rogat.

32.2.8 Iudeis inquitgrif1470 fol. 3r. Qui credit in me non sitiet. mulieri crassius. Qui biberit ex hac aqua non sitiet. Spiritalia nullo prescripta fine pollicebatur.

32.2.9 ideo mulieris animum pollicitationibus erigens adhuc sensibilibus immoratur. quoniam nondum spiritalia capere poterat. Nam si dixisset. Si credideris in me non sities. non utique intellexisset quid diceret.

32.2.10 Sed quanam gratia non his ad iudeos usus est uerbis? Quoniam multa signa uiderant. hec nullum. sed tantum uerba audierat. Propterea iam suam demonstrat potestatem eius predicando conditionem: et leniter reprehendendo.

32.2.11 Vade inquit uoca uirum tuum et ueni huc. Respondit mulier et dixit. Non habeo uirum. Dicit ei Ihesus. Bene dixisti. Virum non habeo. Quinque enim uiros habuisti: et nunc quem habes non est tuus uir hoc uere dixisti. Dicit ei mulier. Domine: uideo quia propheta es tu.

32.2.12 Pape quanta mulieris sapientia. Quam equo animo reprehensionem passa est. Et cur non passa dixerit quispiam? Cur. Dic queso. Nonne et iudeos sepenumero et grauiter increpuit?

32.2.13 Non idem est et que animo abscondita sunt: et rem clanculum commissam in medium proferre. Alterum enim solius dei est. neque enim alius quispiam hominis mentem nouit quam qui mentem habitat. Alterum familiaribus cognitum.

32.2.14 Verum iudei reprehensi: moleste ferunt. et dicente Ihesu. Quid me queritis interficere. non solum non admirantur quemadmodum mulier.

32.2.15 sed maledicunt ei: et conuiciantur dicentes. Demonium habes quis te querit interficere? Atqui et ex aliis signis illum cognoscere poterant. Samaritana hoc dumtaxat acceperat. et non modo nihil maledicit. sed admiratur et stupet: et prophetam autumat. At grauius hanc quam illos reprehendit.

32.2.16 Hoc enim unius peccatum erat. illud commune pluribus. Neque ita communibus ut propriis obiectis criminibus: offendimur.

32.2.17 Et illi magnum quid se facturos arbitrabantur: si christum perderent. huius uero peccatum patebat omnibus. non tamen egre tulit. sed admiratione et stupore perculsa est.

32.2.18 Hunc ordinem et cum Nathanael seruauit. Non enim primum prophetauit neque dixit. Vidi te sub ficu. Sed cum ille dixisset. Vnde me nostri? id respondit.

32.2.19 Volebat enim et miracula faciendi et prophetandi occasionem: ab iiseras1530: his qui ad ipsum se conferebant capere: ut magis sibi tribuerenturgrif1470 fol. 3veras1530: tribuerent: et inanis glorie suspicionem tolleret. idem hoc in loco facit.

32.2.20 Nam si primo eam quod uirum non haberet increpuisset. et graue uisum esset: et superfluum. Sed nactus ab ea occasionem: recte omnia prosecutus est: et audientem mansuetiorem reddidit.

32.2.21 Et quomodo prosequitur orationem hanc dicet quispiam uade uoca uirum tuum? De donoeras1530: domo sermo habebatur: et gratia humanam excedenteeras1530: accedente naturam.

32.2.22 instabat muliereras1530 p. 853 et eam efflagitabat. Dicit Ihesus. Vade uoca uirum tuum. quasi opus esset cum eo communicare. Illa accipiendi cupida putans hominem alloqui: ut suam celaret turpitudinem. Non habeo inquit uirum.

32.2.23 Hinc nactus occasionem christus tempori eam reprehendit. utrumque explicans: et quot uiros habuerit: et quem in presentia celabat.

32.2.24 Quid ad hoc mulier? Non egre tulit: non abiit: non in contumeliam accepit. sed magis admiratur et perstat. Video enim inquit quia propheta es tu.

32.2.25 Et intuere eius prudentiam. Non euestigio in ciuitatem accurrit. sed obstupescens considerat. Video inquit. Hoc est. uideris mihi propheta esse.

32.2.26 Quod cum opinaretur: non amplius terrena rogat. non bonam corporis ualitudinem: non pecunias: non opes. sed tantum doctrinam.

32.2.27 Patres nostri inquit in monte hoc adorarunt. Abraam significans qui filium illuc oblaturus duxisse dicitur. Et quomodo uos dicitis. quia hierosolymis est locus ubi adorare oportet?

32.3.1 Animaduertis enim quam breui altiora aggreditur? Nam cui modo de sedanda siti cura erat. iam doctrine precepta perquirit. Christus autem non soluit: neque enim hoc ei propositum erat. sed simpliciter respondet.

32.3.2 altius tamen mulieris animum erigit. non tamen priusquam se prophetam profiteretur: ut maiorem uerbis suis fidem faceret: ne amplius illa dubitaret.

32.3.3 Pudeat igitur nos et erubescamus. Quinque uirorum mulier et samaritana: tantumeras1530: tantam in discendo adhibet diligentiam: ut neque diei tempore neque aliis occupationibus a Ihesu doctrina abduceretur.

32.3.4 nos uero non modo nihil ad diuinarum rerum eruditionem inquirimus. sed in omnibus secure et eodem modo afficimur. Propterea omnia negligimus.

32.3.5 Quis nostrum queso repetita domo: aliquod christiano dignum opus: aggreditur? Quis scripturarum sensus perscrutatur? Nemo sane. sed alueolos et talos frequenter inueniemusgrif1470 fol. 3r. libros quamrarissimos.

32.3.6 quos si qui habent: ac si non haberent: clausos ius criniis seruant. uel omne suum studium in membranarum tenuitate: in litterarum characteribus quampulcherrimis: consumunt.

32.3.7 non ut legant: non ut usum inde aliquem consequantur. sed ut diuicias: ut ambitionem: ostentent. in his student. Tanta est inanis gloria.

32.3.8 Nullum ambiciosum audio: qui librum intelligat. sed aureas tantum litteras admiratur. Quid queso hoc lucri?

32.3.9 Non propterea nobis scripture date sunt: ut in libris dumtaxat habeamus. sed cordi insculpamus. Itaque hec librorum possessio: iudaice ambitionis est: quibus in litteris precepta data sunt nobis.

32.3.10 non ita. sed in tabulis cordis carneis. Non autem libros comparari prohibeo. sed admoneo: et maiorem in modum rogo: ut eos comparemus. ita tamen: ut et litteras et sensus frequenter animo repetamus. ut hoc pacto mundus efficiatur.

32.3.11 Nam si in quacunque domo euangelium est: illuc diabolus ingredi non audet. quanto minus animam ei assiduis lectionibus familiarem neque demon neque peccatum attinget?

32.3.12 Sanctifica igitur animam. sanctifica corpus. Hoc continget: si euangelium semper et animo habueris: et lingua. Quod si lingue obscenitas: animam coinquinat: si demones uocat. perspicuum est spiritali lectione eam sanctificari: et gratiam spiritus sancti affatim infundi.

32.3.13 Diuini cantus sunt scriptura. hinc nobis et anime nostre affectibus remedium petamus. Cuius utilitatem si intueremur. ei incredibili attentione uacaremus. Hec ego frequenter dico.

32.3.14 Annon per quam absurdum est: ut fori homines: aurigarum et saltatorum nomina: genera: ciuitates: actiones: mores: necnon equorum uirtutem: et quid singuli possint: memoriter teneant. qui autem huc se conferunt: omnium penitus ignari discedant. immo et librorum suorum numerum ignoranteras1530: ignorent?

32.3.15 Quod si uoluptatis gratia illa prosequeris. longe maiorem in his ostendam. Quid enim iocundius queso: quid mirabilius? Hominem ne cum homine: an cum diabolo hominem spectare certantem? Et corpus cum incorporea potentia congredi: et genus suum uictoriam referens intueri?

32.3.16 Has pugnas. hec certamina contemplemur. Hec inquam que imitari et pulcherrimum et utilissimum est: in quibus coronam accipere licet: non in illis: quorum emulatio ignominiosa est.

32.3.17 Illamgrif1470 fol. 3v cum demonibus pugnam: hanc cum angelis et angelorum domino spectabis. Dic queso si tibi regum et principum consessu spectaculis adesse liceret. nonne tibi honoricumeras1530: honorificum duceres?

32.3.18 Huc: ubi cum angelorum rege diabolum deuinctis post tergum manibus: et conatibus suis nihil preualentem spectare licet: non curris: et incredibili uoluptate hoc spectaculum non prosequeris. Et quonam pacto hoc fiet: inquies?

32.3.19 Si librum in manibus frequenter habueris. Illic enim diaboli fossas: longaeras1530 p. 854 curricula: laqueos: captiones: artem: deprehendes. inde et pugnare cum eo et superare didiceris. Demonum sunt. non hominum: secularia spectacula.

32.3.20 Quare uos hortor: ut a sathane festis abstineatis. Nam si in ydolorum templis: nephas est ingredi: longe magis in demonum solemnitatibus.

32.3.21 His ego uos frequenter admonitionibus obtundo: dum aliquid proficiam. Mihi quidem non molestum est inquiteras1530: inquam. uobis autem securum. Neque grauis uobis sit oro hortatio mea.

32.3.22 Nam si grauiter ferendum esset. mihi potius esset: qui non auditus in hoc uobis sepenumero consessu uerba facio: quam uobis qui tantum aures adhibetis: nunquam proficitis.

32.3.23 Sed absit ut uobis molestus sim. sed hac culpa uacui spectaculo spiritali digni futura gloria perfruamini. Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi. cum quo patri gloria simul et spiritui sancto in secula seculorum Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY