Omelia XVI (xv)

16.1.1 Etgrif1470 fol. 3v; eras1530 p. 803 hoc est testimonium Iohannis. Quando miserunt iudei a iherosolimis sacerdotes et leuitas ut interrogarent eum tu quis es.

16.1.2 Graue uicium inuidia est dilectissimi: graue inquam et exitiosum. non iiseras1530: his quibus inuidetur. sed ipsis inuidentibus. Primum enim eos offendit consumitque: tanquam mortiferum quoddam uirus eorum animos occupans.

16.1.3 Si quo autem pacto eum cui inuidetur ledit: paruum quidem et nullius fere momenti detrimentum est: quodque plus emolumenti quam damni afferat. Neque inuidia solum sed etiam in ceteris uiciis. non qui malo afficitur. sed qui afficit is damnum accipit.

16.1.4 Quod nisi ita se haberet. non iniuriam accipiendam potius quam inferendam precepisset Paulus discipulis. Quare non magis inquit iniuriam accipitis? Quare non magis fraudem patimini?

16.1.5 Certo enim nouit: non mala accipientem. sed inferentem omnino exitium secuturum. Hec omnia mihi propter iudeorum inuidiam dicta sunt.

16.1.6 Qui enim ex ciuitatibus ad Iohannem confluxerant: qui propria damnarant peccata: qui baptisati erant. post baptisma tanquam quadam boni operis penitentia: mittunt qui Iohannem interrogent. Tu quis es?

16.1.7 Certe genimina uiperarum et serpentes uel siquid his grauius generatio mala: adultera: peruersa: post baptisma baptistam interrogas et percontaris. Quid hac stulticia stultius?

16.1.8 Quomodo eum conuenistis? Quomodo peccata uestra confessi estis? Quomodo ad baptisma cucuristis? Quomodo ipsum percontati estis. Quid foreeras1530: foret agendum? Hec omniaeras1530: omnia a uobis temere et sine ratione facta sunt. cum neque principium neque fundamentum intelligatis.

16.1.9 Verum neque uos accusauit Iohannes. neque quicquam exprobrauit. sed omni cum mansuetudine respondit. Quamobrem: est enim dignum cognitu: ut omnibus eorum manifesta perspicuaque fieret malicia.

16.1.10 Sepenumero Iohannes christo testimonium perhibuit. et cum iudeos baptisaret: frequenter christi meminerat. Ego inquit uos baptiso in aqua. qui autem post me uenit fortior est me. ipse uos baptisabit in spiritu sancto et igni.

16.1.11 Quibusgrif1470 fol. 3r uerbis humana quadam perturbatione affecti sunt. Mundi nanque gloriam affectantes: et secundum faciem iudicantes. Iohannem christo inferiorem: indignum arbitrabantur.

16.1.12 Multa nanque Iohannis generositatem ostendebant. Primum generis claritas. principis enim sacerdotis erat filius. Deinde uita et asperitate: et omnium hominum contemptu insignis. Siquidem ueste: mensa: domo: eteras1530 p. 804 ipso uictu contempto. heremum ad ineunte etate incoluit.

16.1.13 Contra: christus obscuro genere natus. Quod sepenumero his uerbis exprobrarunt. Nonne hic est fabri filius? Nonne mater eius dicitur Maria: et frater eius Iacobus et Ioseph? et patria unde originem ducere putabatur ignominia quadam notabatur ut inquit Nathanael. A nazaret potest aliquid boni esse?

16.1.14 Preterea conuersatio omnibus communis: et uestimenta nihil a uulgo differentia. Non enim zona pellicea cingebatur. Neque pilosam uestem induebat: neque melle et locustis uescebatur. sed cum omnibus eandem habebat consuetudinem. Infamium hominum et publicanorum conuiuiis aderat: ut eos ad meliorem frugem alliceret.

16.1.15 quo cum non conueniret. iudei ei exprobrabant. ut ipse christus inquit. Venit filius hominis manducans et bibens. et dicunt. Ecce homo uorax et potator uini. publicanorum et peccatorum amicus.

16.1.16 Cum ergo frequenter Iohannes ab se iudeos ad christum: longe eorum opinione inferiorem dimitteret: egre ipsi ferebant: et rubore perfundebantur. Quippe qui Iohannem potius magistrum habere quam christum uoluissent. palam tamen id dicere uerebantur. Mittunt autem ad eum: ut per adulationem ipsum alliciant ad confitendum se christum esse.

16.1.17 Quamobrem non abiectos et infime sortis homines mittunt. quemadmodum ad christum cum uellent eum capere in sermone. Tunc enim seruos: et iterum Herodianos destinarunt. Nunc autem sacerdotes et leuitas. nec quoslibet sacerdotes. sed ab iherosolimis hoc est maioris autoritatis et nominis.

16.1.18 Non enim temere hoc significauit euangelista: et mittunt: ut interrogarent eum. Tu quis es? Et profecto natales eius adeo celebres erant: ut uulgo diceretur. Quis putas puer iste erit. et super omnia montana iudee diuulgarentur omnia uerba hec.

16.1.19 Et cum iterum iordanem petisset. omnes ad eumgrif1470 fol. 3v ciuitates aduolarent. ex iherosolimis: et ex omni iudea ad Iohannem: ut baptisarentur: concurrerenteras1530: concurrerunt. Quid igitur interrogant? Non quod ignorarent. Satis enim superque cognoscebatur. Neque ullo pacto poterat ignorari. sed ea quam pauloante diximus ratione: quo eum adducerent ut se christum esse confiteretur.

16.2.1 Audi ergo quomodo beatus Iohannes. non uerbis. sed animo quo illi percontabantur: respondet. Nam cum dixissent. Tu quis es? Non respondit continuo quod recte erat respondendum. Ego uox clamantis in deserto.

16.2.2 sed eorum primum suspitionem ammouit. Interrogatus enim inquit. Tu quis es? Confessus est et non negauit. confessus est quia non sum ego christus.

16.2.3 Et animaduerte euangeliste sapientiam. Tercium idem dicit: ut et baptiste uirtutem et iudeorum maliciam atque stulticiam demonstret. Lucas uero inquit. Quod cum turbe suspicarentur eum esse christum: iterum tollit suspitionem.

16.2.4 Hoc frugi serui officium est: non solum domini sui gloriam non aucupari. sed et a multitudine tributam propulsare. Verum turbe simplicitate et ignorantia in hanc uenere suspitionem. Hi autem mala mente: malo animo: eum percontati sunt: id arbitrati quod diximus.

16.2.5 Quod nisi hoc animo fuissent: non continuo ad aliam uenissent interrogationem. sed indignati tanquam ad propositum non respondisset: neque id dubitare neque id percontatum uenire duxissent.

16.2.6 Verum tanquam in crimine deprehensi et rei: ad aliud uenerunt. Quid ergo? Helias es tu? Et dixit non sum. Arbitrabantur enim eum uenturum sicut christus inquit.

16.2.7 Rogantibus nanque discipulis. Quomodo ergo scribe dicunt quod Heliam oportet primum uenire: ipse respondit. Helias quidem uenturus est: et restituet omnia. Deinde interrogant. Propheta es tu? Et respondit. Non.

16.2.8 Et tamen propheta erat. Quare se prophetam negat? Quia iterum percontantium animum inspexit. Existimabant enim prophetam quendam eximium uenturum eo quod inquit Moises. Prophetam uobis suscitabit dominus deus de medio fratrum uestrorum: tanquam meipsum audite.

16.2.9 Hic autem erat christus. Non igitur rogarunt: an esset unus ex aliorum numero prophetarum. sed articulum addiderunt. ac si dicerent propheta ne ille es: qui a Moise predictus est. Propterea negauit.

16.2.10 Dixeruntgrif1470 fol. 3r ergo ei. Quis es? ut responsum demus iiseras1530: his qui miserunt nos: Quid dicis de teipso? Videseras1530: Vide ne hos uehementius urgentes: alliciendo iterum rogantes. non dimittendo. hunc autem summa cum mansuetudine falsas eorum suspitiones omni conatu tollentem? Et ueritatis amicus.

16.2.11 Ego inquit uox clamantis in deserto dirigite uiam domini sicut dixit Hesaias propheta. Cum enim magnum quiddam et eximium secundum eorumeras1530 p. 805 opinionem de christo locutus sit: ad prestandam uerbis suis autoritatem prophete statim testimonium adducit.

16.2.12 Et qui missi fuerant: erant ex phariseis. et interrogauerunt eum et dixerunt ei. Quid ergo baptisas: si tu non es christus: neque Helias: neque propheta? Vides quam noneras1530 om. temere loquantur. Quoniam ad hoc eum adducere uolebant.

16.2.13 Non tamen hinc orsi sunt: ne quo animo dicerent: deprehenderetureras1530: deprehenderentur. Et cum se christum esse negasset iterum malicia sua dissimulata: ad Heliam ueniunt: et prophetam.

16.2.14 Quod cum se neutrum esse profiteretur: dubii iam consilii persona et simulatione omni abiecta: aperte fraudulentem mentem his uerbis detegunt. Quid ergo baptisas si tu non es christus? Deinde ut animum celarent addiderunt? neque Helias: neque propheta.

16.2.15 Nam cum adulationibus eum allicere non possent: calumnia se eum coacturum arbitrati sunt: ut quod non esset: se esse confiteretur. O superbiam. O amentiam et curam intempestiuam.

16.2.16 Misistis ut ab eo cognosceretis quis esset et unde. Nunquid ei quid facturus sit prescribetis? Hoc cogentium est: ut se christum confiteatur. Verum tamen neque nunc indignatur Iohannes: neque sic eis: ut merebantur: respondet. Vos precipere et legem mihi ponere audetis.

16.2.17 sed iterum incredibilem pre se fert mansuetudinem. Ego inquit baptiso in aqua. medius autem uestrum stetit quem uos nescitis. Ipse est qui post me uenturus est: qui ante me factus est. cuius non sum dignus ut soluam eius corrigiam calciamenti.

16.3.1 Quid nam his respondere potuissent iudei? Ipsi contra se nulla uenia nulla excusatione dignam sententiam tulerunt.

16.3.2 Quonam pactoeras1530: pacto? tante autoritatis Iohannem: et tam uerum arbitrabantur: ut non solum de aliis testimonium: uerum ipsi de seipso omnia crederent? Neque enim nisi ea essent sententia ipsum interrogatum misissent quid degrif1470 fol. 3v se diceret.

16.3.3 Nostis enim quod de se dicentibus: iiseras1530: his dumtaxat maxime fidem adhibemus: quos uerissimos arbitramur. Neque hoc tantum eorum os obstruit. sed animuseras1530: animum quoque quo ad eum locuti sunt.

16.3.4 Promptissimo namque animo ad eum uenerunt. licet postmodum mutati sint. Que ambo christus his uerbis significauit. Ille erat lucerna ardens et lucens. uos autem uoluistis exultare ad horam in eius luce.

16.3.5 Et responsum eius probauit inquiens. Qui non querit gloriam suam uerax est: et iniusticia non est in eo. Iohannes autem non sibi gloriam quesiuit. sed ad alium eos dimisit.

16.3.6 Et qui missi erant summe erant apud iudeos autoritatis: et primum locum obtinebant. Itaque nulla ex parte confugium aut excusationem habebant. si christo non crederent. Sed qua gratia Iohanni de christo fidem non adhibuistis?

16.3.7 Vos ex primoribus misistis. Vos de his interrogastis. Vos baptiste responsum audistis. omnia conati. omnia scrutati sunt: et suspitiones uestras omnes in medium protulerunt.

16.3.8 et tamen ingenue confessus est: non esse neque christum: neque Heliam: neque prophetam. Neque hoc contentus quis esset ostendit: et de baptismate suo uerba fecit: quod paruum esseteras1530: est et uile: et preter aquam nil amplius haberet. ostendit preterea excellentiam baptismatis: a christo traditi.

16.3.9 Adduxit Hesaie prophete testimonium: qui diu ante deum et se: eius ministrum appellauit. Quid iam dubii relinquebatur: quin deum adorarent et confiterentur.

16.3.10 cum omni adulatione amota uerum esset testimonium. Neque enim aliud testantis mores et sapientia pollicebatur. Ad hoc uel inde perspicuum erat: quod nemo proximum sibi prefert: neque quem sibi honorem arrogare potest: in alium facile confert.

16.3.11 Itaque Iohannes nisi christus deus fuisset: in tantum non descendisset testimonium. Nam si id nomen tanquam conditione sua maius abiecisset. non sane alii: et sane inferiori: tribuisset.

16.3.12 Medius autem uestrum stetit quem uos nescitis. Decens nanque erat: ut in populo tanquam unus ex multitudine uersaretur: qui ubique humilitatem et mansuetudinem doceret.

16.3.13 Nescitis autem quis et unde sit. Illam autem particulam qui post me uenit: frequenter meminit. tantum noneras1530 om. dicens. Nolite putare rem ipsam in meo esse baptismate.

16.3.14 Non sane perfectum estgrif1470 fol. 3r. Alius post me uenit. alterum allaturus. hoc tamen illius preparatio quedam est: et precessio. Res nostre umbre sunt: et imago. alium uenire oportet: qui ueritatem afferat.

16.3.15 Quamobrem illud uerbum. post me uenit: eius maxime ostendit dignitatem. Nam si id erat perfectum: nullus erat secundo locus. Ante me factus est hoc est honorabilior.

16.3.16 Inde ne ex comparatione similitudinem intelligerent: cum nullam uellet intelligi: ita se ante fuisse dicit: ut neque inter ultimos ministrorum adnumerari se dignum profiteatur. Soluere enim calciamentaeras1530 p. 806 uilissimi serui officium est.

16.3.17 Quod si Iohannes indignus qui corrigiam solueret. Iohannes inquam quo maior inter natos mulierum non surrexit: quo nos loco ponemus?

16.3.18 Si is qui terrarum orbi equiparatur. immo qui maior est (non enim inquit erat iiseras1530: his dignus mundus) ne inter ultimos quidem ministros connumerari se dignum dicit. quid nos innumerorum scelerum pleni dicemus: qui tanto Iohanne sumus inferiores: quanto terra minor est celo?

16.4.1 Hic neque qui soluat corrigiam calciamenti dignum se profitetur. inimici autem ueritatis in tantam prorumpunt insaniam: ut qui deum cognoscant digni se arbitrentur. Quid hac amentia scelestius? Quideras1530: Quid hac superbia insanius?

16.4.2 Bene inquit sapiens. Inicium superbie non cognoscere dominum. Non esset e celo deiectuseras1530: eiectus: neque in diabolum uersus cecidisset angelus: nisi hoc se scelere coinquinasset.

16.4.3 Hoc eum precipitem dedit. hoc in gehennam intrusit. hoc malorum omnium ei causa fuit. Hoc tantarum uirium est ut omnem animi uirtutem: elemosinam: orationes: ieiunium: cetera animi bona corrumpat.

16.4.4 Superbia in hominibus: inmunda inquit est apud deum. Non ergo fornicatio dumtaxat neque adulterium: hominem polluit. sed et superbia. ac etiam illis longe magis.

16.4.5 Quamobrem? quoniam fornicatio et si indigna uenia sit. potest tamen quispiam uoluptatem in excusationem adducere. superbia autem ne minimam quidem: propter quam uel umbram. saltem uenie consequatur. sed nihil aliud est quam deprauatio animi: et morbus grauissimus: non aliunde quam ex insania ortum ducens.

16.4.6 Nihil enim superbo homine insanius: quamuis ditissimus sit: quamuis multa hac exteriori sapientia preditus: quamuis potens: quamuis omnia que homini exoptanda uidenturgrif1470 fol. 3v: in illum congerantur.

16.4.7 Quippe qui humanis bonis superbit miser est: et infelix: et illorum omnium mercedem amittit. Qui eorum gratia quaeras1530: quae nulla ex parte bona sunt propter umbram et florem feni (hec enim inanis gloria est) inflatur. Nonne omnium maxime ridiculus est.

16.4.8 cum idem faciat quod quiuis pauper et mendicus et semper famelicus: qui si quando letum somnium uiderit eo letatur?

16.4.9 Miser sane et infelix: qui cum animam tuam grauissimo morbo consumas: et ultima in miseria uerseris. tumescis tamen quod auri tibi talenta sint plurima: quod seruorum multitudo. Verum hec non tua sunt. Si non credis. plurimorum habes exemplum.

16.4.10 Quod si ita insanis: ut neque ex maiorum experientia hoc intelligas. parumper expecta: et in teipso nullam tibi inde utilitatem cognosces. cum exanimis. nec hora: nec breui quidem momento: eorum dominus eris: inuitus aliis relinques: et iiseras1530: his sepenumero quibus nolles.

16.4.11 Multis enim nec sua disponere permissum est. migrauerunt repente e uita: et cum uellent iiseras1530: his frui: non potuerunteras1530: poterant.

16.4.12 Quod ne nobis accidat: iam ad sanitatem reuersi: ea nosipsi ad ciuitatem nostram transmittamus: quibus solis fruemur: aliis minime.

16.4.13 Illa in asilum et locum tutissimum recondemus. unde nihil ea nobis poterit auferre. non mors. non testamenta. non hereditatum successiones. non calumnie. non insidie. Sed qui hinc emigrans sua premiserit: iiseras1530: his perpetuo fruetur:

16.4.14 et quis nam tanta laborat insania: ut rebus suis omni tempore se perfruiturum negligat? transferamus igitur illuc nostras diuitias. non nobis asinis opus est: non camelis: nullis iumentis: nullis curribus: nullo alio uehendi instrumento.

16.4.15 qua nos molestia deus liberos reddidit. tantum pauperibus indigemus: claudis: cecis: infirmis. Hii res et pecunias in celum perferre:

16.4.16 et earum dominos ad eternorum bonorum hereditatem perducere: poterunt. quam utinam omnes consequamur. Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi per quem et cum quo patri gloria simul et spiritui sancto in seculaeras1530: secula seculorum Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY