Omelia XLII

42.1.1 Postgrif1470 fol. 3r; eras1530 p. 883 abiiteras1530: haec abiit Ihesus trans mare galilee: quod est tiberiadis et sequebatur eum multitudo magna. quiaeras1530: qui uidebant signa que faciebat super iiseras1530: his qui infirmabantureras1530: infirmabantur, et cetera.

42.1.2 Subiit ergo in montem Ihesus: et ibi sedebat cum discipulis suis.

42.1.3 Nolimus dilectissimi prauos et maledicos homines prosequi et insectari. sed eos et eorum maliciam toleremus: cum nihil ab his uirtus offendatur nihil detrimenti accipiat. ita enim omnis eorum impetus frangitur:

42.1.4 et quemadmodum sagitte in durum aliquod signum immisse magno impetu huc illuc disperguntur.

42.1.5 mollius uero assecute figuntur et desinunt. itaeras1530: ita et maledicos et feros repugnando magis exasperamus: cedendo mitigamus facile: et eorum mollimus insaniam.

42.1.6 Idcirco christus cum audissent pharisei ipsum plures quam Iohannes discipulos habere: et baptisare abiit in galileam: ut eorum inuidiam et furorem quem ex se audito ortum credibile erat. extiguereteras1530: extingueret.

42.1.7 Non tamen eundem locum quem antea peciit. non enim in cana galilee. sed trans mare concessit. Sequebatur autem eum multitudo magna quia uidebant signa que faciebat.

42.1.8 Que nam? Cur non enumerat? Quoniam hic euangelista plurimum in christi sermonibus et doctrina uersatur.

42.1.9 considera in toto anno. etenim nunc in festo pasche non aliud quam paralitici et filii reguli nobis signum exposuit.

42.1.10 Neque enim omnia narrauit: neque potuisset. sed ex multis et magnis pauca. Sequebatur eum multitudo magna. quia uidebant signa que faciebat.

42.1.11 Noneras1530: Nam philosophicis admodum subtilitatibus utitur. ad tantam enim doctrinam magis signis adducebantur et rudiores maxime. Signa inquit non fidelibus sed incredulisgrif1470 fol. 3v.

42.1.12 Sed non huiusmodi apud Matheum populus. uerum stupebant omnes doctrinam eius. quia docebat eos tanquam potestatem habens.

42.1.13 Quid autem montem subiit: et ibi sedebat cum discipulis? Propter futurum signum. Quod autem soli cum ipso discipuli ascenderunt. multitudinis non sequentis desidiam coarguit.

42.1.14 Ad hoc etiam nos admonet a perturbationibus et tumultu discedendum. Idoneus siquidem ad philosophiam locus solitudo.

42.1.15 Aliquando christus solus montem ascendit et orat: ut ostendat qui deo uult frui: cumeras1530: eum omnieras1530: ab omni cura et solitudineeras1530: solicitudine uacare et quietum locum querere oportere.

42.1.16 Erat autem proximum pascha dies festus iudeorum. Quanam gratia omnibus ad solemnitatem hierosolimam properantibus ipse in galileam: et inde in capharnaum: non modo abiit: sed et ducit discipulos?

42.1.17 Vt paulatim legem soluat cum iudeorum malicia occasionem acceperit. Cum subleuasset Ihesus oculos: et uidit quod multitudo magna uenit ad eum.

42.1.18 Non ab re cum discipulis sedere ostendit. sed aliquid diligentius et magna omnium attentione disserere.

42.1.19 Ex quo Ihesu studium et humilitatem in discipulos uiderieras1530: uidere licet. Sedebant intentis in magistrum oculis. Inde cum subleuasset Ihesus oculos: et uidit multitudinem uenientem.

42.1.20 Alii euangeliste dicunt discipulos obsecrasse Ihesum: ne ieiunos dimitteret Iohannes autem Ihesum Philippum rogasse.

42.1.21 Vtrumque mihi uerum uidetur. alio et alio tempore. illud quam hoc antiquius. Sed quamobrem Philippum interrogat?

42.1.22 Norat quieras1530: qua discipuli magis doctrina indigerent. Hic est qui postmodum inquiteras1530: ait. Ostende nobis patrem et sufficit nobis.

42.1.23 Propterea eum rogauit: ut magis appareret miraculum:

42.1.24 et coactus confiteri penuriam: melius intelligeretur miraculi magnitudo: quam si simpliciter id fecisset. Ait ergo. Vnde ememus panes ut manducent hi?

42.1.25 Sic et in ueteri testamento: non prius signum fecit deus quam Moisen interrogaret. Quid est hoc quod tenes in manu tua?

42.1.26 Nam cum admirabile aliquid et repentinum priorum nonnunquam obliuionem facere soleat. primum eum propria confessione alligareeras1530: alligari uoluit:

42.1.27 ut nullo stupore obliuisci iam possit. Vult preterea comparatione: signi magnitudinem intelligi.

42.1.28 Ducentorum denariorum panes inquit non sufficiunt his: ut unusquisque modicum quid accipiat. Hoc autem dicebat temptans eum. ipse enim sciebat quid essetgrif1470 fol. 3r facturus.

42.1.29 Quid significat temptans eum. Num quid esset responsurus ignorabat? Minime.

42.2.1 Quid igitur? Ex ueteri testamento licet intelligi ubi inquit. Que postquam gesta sunt: temptauit deus Abraam. Ille respondit adsum. Ait illi. Tolle filium tuum unigenitum quem diligis Isaac.

42.2.2 Non dixit hoc: ut an pareret experiretur: cum omnia deus uideat priusquam fiant. sed hominis more utrumque dictum est.

42.2.3 Sicut enim cum dicit. Scrutatur corda hominum. non ignorationis est. sed certissime cognitionis: ita temptauit: nihileras1530 p. 884 aliud quam certam scientiam significat:

42.2.4 uel quod probatiorem ipsum fecit. Vt ergo Abraam: ita et Philippum: interrogando admonet: ut miraculum diligentius consideret.

42.2.5 Ideo euangelista ne quid his uerbis absurdum de christo suspicareris: et in magnum prolabereris errorem. Ipse inquit sciebat quid esset facturus.

42.2.6 [abest]

42.2.7 Vt igitur hoc ineras1530 om. loco euangelista diligenter hoc notat ne decipiamur.

42.2.8 ita cum inquit. Propterea magis querebant eum iudei interficere. quia non solum soluebat sabbatum: sed et patrem suum dicebat deum: equalem se faciens deo.

42.2.9 nisi ea esset christi operibus confirmata sententia: eam quoque correxisset suspicionem.

42.2.10 Nam si in Ihesu uerbis timet euangelista: ne quid perperam suspicemur. multomagis in aliorum sermonibus: si non uerum id eos opinari intelligeret. Sed nileras1530: nihil dixit.

42.2.11 Norat enim eam fuisse christi sententiam: quod esset equalis deo. nec eos perperam opinatos.

42.2.12 Cum igitur interrogasset Phillipum. Dixit Andreas frater Simonis. Est puer unus hic: qui habet quinque panes hordeaceos et duos pisces. Sed hec quid sunt inter tantos?

42.2.13 Prudentior quam Philippus Andreas. non tamen penitus rem intellexit. Puto autem eum adductum prophetarum miraculis: ut Helisei ex panibus.

42.2.14 Precessit ergo Andreas Philippum. non tamen in ipsum cacumen euasit.

42.2.15 Hinc deliciis dediti intelligant: quid magni illi uiri et admirabiles comederint: quam uilis et modica eorum mensa fuerit.

42.2.16 Intueamur eorum in omnibus abstinentiam. Cum dixisset habet quinque panes hordeaceos subdidit. Sed quid hec inter tantos?

42.2.17 Putabat enim ex paucioribus pauciora: ex pluribus plura facturum miraculorum autorem: in quo decipiebatur.

42.2.18 Similiter enim et ex pluribus et paucioribus panes multiplicare poterat. neque enim subiecta materia indiget deus.

42.2.19 Sed ne creatura ab ipsius sapientia alienagrif1470 fol. 3v uideretur ut secuti homines Marcionis opinione infecti calumniati sunt: ipsa usus est creatura in miraculorum subiectum.

42.2.20 Et cum ambo discipuli nihil sperarent: signum ostendit ita prius rei difficultate confessa: maius lucrum consequitur. Diuina enim demonstrabatur potentia.

42.2.21 et cum signum superiori tempore a prophetis factum. licet non eodem modo facturus: et gratias prius acturus. ne stulte eius imbecillitatem opinarentur.

42.2.22 Considera quonam pacto ex omnibus mentes erigit et differentiam demonstrat. Siquidem nondum uisis panibus: ut intelligas que non sunt:

42.2.23 sicut ea que sunt: ei subdita esse ut Paulus testatur. Vocans que non sunt tanquam ea que sunt.

42.2.24 tanquam paratis epulis precepit illos statim discumbere: ut hinc discipulorum animos excitaret.

42.2.25 Cum enim ex sermone illo lucrati essent continuo paruerunt. neque perturbati sunt dicentes. Quid hoc est? Quid iubes discumbere. nihil est paratum:

42.2.26 sed ante miraculum credere ceperunt. Et qui paulo ante adeo diffidebant: ut unde emerent panes nescirent.

42.2.27 iam fidenter discumbere turbam faciunt. Sed quid tandem? Cum sanaturus esset paraliticum: cum suscitaturus mortuum: cum maris sedaturus tempestatem: non agit gratias.

42.2.28 Hic agitur: unde ostendat ante cibum gratias deo agendas. Accedit ad hoc quod in minoribus maxime gratias agit: ut non indigentiam intelligas.

42.2.29 nam si indiguisset longe magis id in maioribus fecisset: que si autoritate et uirtute propria operabatur et illa operatum constat.

42.3.1 Preterea et multitudo magna aderat quam persuaderi oportebat: diuina id fieri uoluntate.

42.3.2 Quamobrem cum solus facit signa nihil eiusmodi dicit: presente autem multitudine:

42.3.3 ne deo et patri aduersari putaretur gratias agendo omnem penitus auffert suspicionem et dedit discumbentibus et impleti sunt.

42.3.4 Ecce inter dominum et seruum differentia. Illi enim ad mensuram habentes gratiam dimensa faciebant miracula. deus autem absoluta potestate per quam abunde operatur.

42.3.5 Et superauerunteras1530: superfuerunt inquit fragmenta: que non fuerunt superflua.

42.3.6 sed ideo factum ne imaginatio quedam existimaretur. Et idcirco ex subiecta quoque materia operatus est.

42.3.7 Sed qua nam gratia non dedit turbe ut ferrent sed discipulis? Quoniam hos magis erudiri uolebat. qui totius orbis magistri erant futuri.

42.3.8 Multitudo enim parum emolumenti egrif1470 fol. 3r miraculis erat consecutura. mox nanque obliti sunt et petunt aliud signum.

42.3.9 discipuli plurimam consecuti sunt utilitatem. Erat autem et hoc non parum ad Iude dampnationem: qui cophinum portabat.

42.3.10 Sed quod eorum erudicionis gratia id fecerit: in sequentibus in memoriam his uerbis reducens significat. Nondum scitis quot cophinos accepistis?

42.3.11 et quod equali numero discipulis fuerunteras1530: fuerint cophini fragmentorum. alias uero cum non amplius admonendi essent non duodecim cophini sed septem sporte superauerunteras1530: superfuerunt.

42.3.12 Egoeras1530 p. 885 autem non panis modo copiam et multiplicationem admiror. sed quod tantum que duodecim sportule caperent fragmenta superfuerunt: quod preuiderit quantum essent consumpturi.

42.3.13 Tantum enim superesse uoluit. Quod profecto ineffabilis potentie est.

42.3.14 Confirmarunt igitur fragmenta miraculum: utrumque indicantia neque imaginationem esse: et ex illis que comederant superasse.

42.3.15 Piscium reliquie nulle superfuerunt. sed post resurrectionem non amplius exeras1530: est subiecta materia quamobrem?

42.3.16 Vt intelligas nunc materia usum: non propter necessitatem non quod ea pro fundamento indigeret. sed ut hereticis silentium imponeret.

42.3.17 Turbe autem dicebant. Quia hic est uere propheta. O gule incredibilem auiditatem. Maiora his miracula et quidem innumera operatus est Ihesus: neque hoc unquam confessi sunt nisi nunc exsaturati

42.3.18 unde constat: quod prophetam aliquem eximium expectabant. Etenim illi dicebant. Tu es propheta.

42.3.19 Et hi. Hic est uere propheta: qui uenturus est in mundum. Ihesus autem cum cognouisset: quia uenturi erant ut raperent eum: et facerent regem: secessit iterum in montem ipse solus.

42.3.20 Proh quanta gule uis: quam mutabilis sententia. iam non amplius calumniantur. nec sabbati transgressionem curant. neque dei zelo mouentur. omnes has curas pleno uentre abiecerunt.

42.3.21 propheta erat regem uolebant. christus autem fugit. Quid tandem? ut humanarum dignitatum contemptus nos admoneret: ut ostenderet nullis secularibus rebus indigere.

42.3.22 qui enim uilia elegerat: matrem: domum: patriam: uictum: uestimenta: quid terrena appeteret?

42.3.23 celestia illustria erant. et magna angeli: stelle: pater: et spiritus: testimonium perhibentes. prophete ipsum iampridem adnunciantes. Terrena omnia ei uilia erant. ut hoc pacto clarius eius potestas appareret.

42.3.24 Secessit igitur in montem eruditurus nosgrif1470 fol. 3v ut secularia contemneremuseras1530: contemnentes: neque huius uite claritudinem admiraremur. sed contemptis his omnibus futura optaremus: complectaremureras1530: complecteremur: amaremus.

42.3.25 Qui enim humana admiratur: nulli erit in celis admirationi. Quocirca inquit Pilato. Regnum meum non est de hoc mundo. ne uideretur humano metu: et uiribus ad persuasionem abutieras1530: uti.

42.3.26 Quare inquit propheta. Ecce rex tuus uenit mansuetus: et sedens super asinam.

42.3.27 Regnum suum non huius seculi. sed celi dicit. Propterea inquit. Gloriam ab hominibus non accipio.

42.4.1 Assuescamus igitur dilectissimi huius seculi honorem contemnere. neque eum desideremus honorati sumus honore maximo: cui hic comparatus infamia: nuge: ignominia est.

42.4.2 sicut mundi diuitie supernis illis collate: paupertas. et uita hec sine illa: mors est. Dimitte inquit mortuos.

42.4.3 Hanc igitur gloriam aucupari nolimus: quam qui exhibent umbre sunt et somnumeras1530: somnium: et longe ipsa gloria uiliores.

42.4.4 Gloria inquit hominis tanquam flos feni quid flore feni corruptibilius? Sed esto: sit diuturna. Quid anime conferret? Nihil sane:

42.4.5 uerum maiorem in modum officit. quippe que seruos efficiat: et quidem emptis uiliores. seruos non uni addictos domino. sed duobus: tribus: innumeris: quibus diuersa imperantibus parent.

42.4.6 quanto melior libertatis conditio est: quam seruitutis. Dei seruum ab hominum seruitio liberemus.

42.4.7 At si omnino gloriam queris: immortalem aucupare: que longe utilior est et magis expetenda.

42.4.8 Seculi homines damno tuo suam querunt utilitatem. christus contra centuplum reddit quam dederis: et tandem uitam eternam elargitur.

42.4.9 Quid ergo satius? quid expetibilius: in terra an in celo: hominibus an deo: admirabilem apparere? damnum an lucrum consequi: ad unam diem an ad sempiterna secula coronari?

42.4.10 Da indigenti. non histrioni. ne cum tuis pecuniis et animam illius perdas. Tu enim stulta ambitione perditionis eius causa es.

42.4.11 siquidem qui se in orchestra exercent: si artem suam sine lucro futuram scirent iampridem destitissent.

42.4.12 uerum cum te plaudentem accurrentem multa largientem uideant: etiamsi artis pigeret: lucri cupiditate adducuntur.

42.4.13 Si scirent neminem laudaturum: non amplius irritos labores subirent. uerum cum omnibus se admirationi esse intelligant: multitudinis laude alliciuntur.

42.4.14 Abstineamus dilectissimi his impensis: que nullam afferunt utilitatem. discamusgrif1470 fol. 3r in quibus et quando consumere oporteat: ne utrinque deum ad iram prouocemus: et congregando unde non licet: et dispergendo in que non licet.

42.4.15 Qua enim in te ira: qua uindicta indignus sis: cum in meretricem eroges. mendicum expellas.

42.4.16 nam etiamsi iusti laboris mercedem solueres: nonne crimini tibi ascribendumeras1530: adscribendum esset. mercedem sceleri et pro merita pena honorem impendere?

42.4.17 Cum spoliatis orphanis et uiduis impiorum luxuriam foues: considera qui ignis quoderas1530 p. 886 tibi supplitium maneat.

42.4.18 Audieras1530: Audisti Paulum. Non tantumeras1530: tantum qui hec faciunt: sed laudant facientes.

42.4.19 Fortasse acrius uos arguimus. quod si non argueremus: operum tamen supplitia manent eos: qui nunquam emendantur.

42.4.20 Quid utilitatis: si ad uestram loquerer uoluntatem: cum punienda sint scelera? probas saltantem. laudas: admiraris: nonne illo peior efficeris?

42.4.21 Siquidem eum inopia excusat cui omnia uidentur licere. tu hac cares excusatione.

42.4.22 ille rogatus cur aliis omissis artibus huic se dediderit. non negabit turpem et iniustam esse. sed multa paruo labore lucrari dicet.

42.4.23 tu rogatus. quare luxuriosum: sordidum: infamem: admireris. non itidem poteris excusari. sed opus erit ut deiecto uultu erubescas.

42.4.25 Quod si nobis quam reddas rationem non habes: quomodo apud horrendum illud tribunal et iudicium inexcusabile: ubi cogitationum: uerborum: operum omnium reddituri sumus rationem: constabimus? quibus oculis iudicium intuebimur?quid dicemus? quam causam. quam excusationem aptam aut ineptam saltem excogitabimus? quam inutileseras1530: inutilis impense? quam uoluptatis? quam proximorum: quos illa arte perdidimus?

42.4.26 nihil te defendet. punieris sine dubio. et quidem: quod omni caret fine supplitio.

42.4.27 Quod ne accidat: summo studio caueamus: ut spe firma hinc migrantes: sempiterna bona consequamur.

42.4.28 Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi: per quem et cum quo patri gloriaeras1530: gloria, simul et spiritui sancto in secula seculorum amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY