Omelia XVIII (xvii)

18.1.1 Alteragrif1470 fol. 3v; eras1530 p. 810 die iterum stabat Iohannes: et ex discipulis eius duo: et respiciens Ihesum ambulantem dicit. Ecce agnus dei. et audierunt eum duo discipuli loquentem: et secuti sunt Ihesum.

18.1.2 Pigra quodammodo humana uita est: et ad perditionem procliuis. non propter nature nostreeras1530: suae opificium. Sed propter uoluntatis desidiam. Quamobrem sepius admonendum est. Vnde Paulus. Hec scribere mihi quidem non graue. uobis autem tutum.

18.1.3 Terra enim semel accepto semine mox profert fructus: neque indiget altera satione. In anima nostra non ita usuuenit. sed frequenter et summa cum diligentia in ea serendum est: ut semel saltem fructum accipiat.

18.1.4 primum enim non facile insident: et imprimuntur animo uerba dei. quoniam multa sequitur difficultas. multis obstruitur spinis anima. multi adsunt insidiatores: semina diripientes.

18.1.5 Deinde cum germinant et radices agunt semina: iterum indigent diligentia: ut ad maturitatem perueniant: et cum peruenerint ut integra perstent: et a nemine ledantur.

18.1.6 In seminibus enim cum e uagina spica erupitgrif1470 fol. 3reras1530: erumpit: et rubiginem et cetera noxia facile contempnit. In doctrina autem perfectum opus: nonnunquam aliqua incumbens tempestas et fluctus perdidit. idque et rerum difficultate: et hominum qui sciunt et uolunt ledere fraudibus uariisque aliis temptationibus penitus labefactatur.

18.1.7 Hec autem non temere uobis dicta sunt. sed ut quotiens idem Iohannem repetentem audieris: nolis tanquam nugatorem contempnere: neque superfluum et molestum arbitrari.

18.1.8 uoluit enim semel audiri. sed cum non multi eius uerbis a principio nimio somno oscitantes uacauerint iterum eos excitat. Considera autem eius uerba: inquit enim. Qui post me uenit ante me factus est. eteras1530 p. 811 item. Non sum dignus soluere eius corrigiam calciamenti:

18.1.9 et iterum. Hic est qui baptisat in spiritu sancto et igne. Quodque spiritus uisus est descendens quasi columba super eum. Et quod testimonium perhibuit. quoniam hic est filius dei. Nemo his uerbis attendit. nemo rogauit cur: pro quo: et qua ratione: id diceret.

18.1.10 Dixit preterea. Ecce agnus dei: ecce qui tollit peccata mundi. Neque hoc ulla eos admiratione affecit. Idcirco repetere cogitur tanquam duram quandam et immitem terram nouali frequenter molliens. et sermone tanquam aratro subactam mentem excitans. Hoc pacto semina alte deicit.

18.1.11 Propterea non longiori usus est oratione. quoniam unum tantum curabat: ut christo omnium animos coniungeret. Norat enim si hoc reciperent: non amplius testimonio alicuius indigere: ut factum est.

18.1.12 Nam si Samaritani audito christi sermone: dicunt mulieri. Non iam propter tuam loquelam credimus. ipsi enim audiuimus et scimus. quia hic est uere saluator mundi. Longe magis discipuli id fecissent: effeceruntque.

18.1.13 Nam cum abeuntes uno tantum uesperi christum audissent. non amplius reuerterunt: ut et Iohanni ministrarent: et eius audirent predicationem. Inuenit enim hic primum inquit fratrem suum Simonem. et dicit ei. Inuenimus Messiam: quod est interpretatum christus.

18.1.14 Intuere hoc etiam loco: quod neque cum dixit. post me uenturus est: qui ante me factus est: neque cum. Non sum dignus soluere eius corrigiam calciamenti: quemquam lucratus est. Verum cum de christi generatione uerbagrif1470 fol. 3v habere: et in humiliorem sermonem descendere cepit. tunc secuti sunt discipuli.

18.1.15 Vnde animaduertendum est. quod non tam multi ad christum sectandum adducuntur: quando magnum aliquid et altum de deo dicitur. sicut cum ad humiliora: et ad auditorum salutem accomodatiora: descenditur.

18.1.16 Audiuerunteras1530: Audierunt igitur a Iohanne quod tollit peccata mundi: et euestigioeras1530: e uestigio ad eum properarunt. Nam si peccata abluere et sine labore nostro iiseras1530: his nos liberare potest cur tantam reicimus gratiam?

18.1.17 Audiant cathecumini: et qui ad ultimum usque spiritum propriam contempnunt salutem. Iterum instat Iohannes. Ecce agnus dei? Nihil christus sed ille omnia loquitur.

18.1.18 ita et sponsus: nihil ad sponsam primo loquitur. sed silet. Alii ipsum ostendunt. alii sponsam accipiunt. cui tantum monstratur: neque a seipso eam. sed alio tradente accipit sponsus.

18.1.19 Cum uero traditam acceperit. ita ei afficitur: ut minime amplius despondentium reminiscatur. Ita christus uenit ut ecclesiam componeret. nullum ipse uerbum fecit. tantum presto fuit

18.1.20 amicus eius Iohannes. dextrameras1530: dexteram imposuit sponse. ipse uerba habuit. et hominum animas christo tradidit. Quibus acceptis ita formauit: ut non amplius ad Iohannem esset redeundum.

18.2.1 Aliud preterea animaduertendum est. Quod quemadmodum in nupciis: non sponsa sponsum petit. sed contra: etiam si regis filius uilem ancillam duceret.

18.2.2 ita nunc non in celum humana ascendit natura. sed ipse deus ad hanc descendit: quamuis humilem: quamuis contemptam. Re autem perfecta non permisit eam amplius: hic immorari. sed ad patriam domum sustulit.

18.2.3 Sed qua nam gratia non seorsum suis conuocatis discipulis Iohannes hec cum iiseras1530: his loquitur et ita eos christo commendateras1530: commendabat. sed omnibus presentibus inquit ad eos. Ecce agnus dei? Ne uideretur id ex composito fecisse.

18.2.4 Nam si ipsius hortatu: et tanquam gratiam ei haberent christum peciissent. resilissent fortasse. Nunc autem ex communi doctrina eum secuti. firmi perstiterunt discipuli. non magistri gratiam. sed propriam tantum spectantes utilitatem.

18.2.5 Prophete et apostoli omnes absentem christum predicauerunt. Illi quidem ante. hii uero post acceptam carnem. Iohannes autem solus presentem. Quaregrif1470 fol. 3r amicum ipsum sponsi appellat. Affuiteras1530: Afluit enim solus nupciis:

18.2.6 omnia fecit. omnia ad finem perduxit. Ipse rem orsus est et uiso Ihesu ambulante inquit. Ecce agnus dei. Neque uoce tantum. sed et oculis christum testatus est et admiratus: et incredibili gaudio exultauit.

18.2.7 Neque iam exhortatur. sed admiratur et obstupescit presentem: et dei donum quod adnunciaturus uenerat: et purgationis modum manifestat. Agnus enim utrumque significat.

18.2.8 Neque dixit qui tollet. aut tulit. sed tollit peccata mundi: ut quottidie ea tollere intelligatur. Non enim cum passus est: solum nostra abstulit peccata. sed ex illo hactenus tollit. Non semper crucifigitur. unum nanque pro peccatis nostris tulit sacrificium. sed semper per illud nos purgat.

18.2.9 Quemadmodum igitur cum uerbum dixit: et filium utrumque pre ceteris eximium intellexit: ita et agnus et propheta: et lux uera: et pastor bonus: et alia que ab eo articuli adiectione dicta sunteras1530 p. 812. Precipuum quidemeras1530: quiddam et ceteris prestantius demonstrant.

18.2.10 Etenim et agni et prophete et filii multi sunt. sed hic longe prestat. Neque articulo solo sed unigeniti quoque adiectione hoc confirmat. Nihil enim cum creatura communicat.

18.2.11 Quod si cui non idoneo tempore hora uidelicet decima hec dicta uiderentur (hora enim inquit quasi decima erat) multum mea sententia fallitur. Mundi nanque hominibus carnisque uoluptatibus deditis: id tempus non admodum comodum est: ad aliquid serio peragendum. eo quod mens cibo ingrauescit.

18.2.12 Iohannes autem etiam uesperi tam sobrius erat: quam nos sub aurora. immo longe magis. Nam sepenumero uespertini cibi reliquie: animi sollertiam mane etiam hebetant. ille autem nullo huiusmodi onere premebatur. Non igitur immerito sub uesperum hunc sermonem habuit.

18.2.13 Pretereaeras1530: Propterea in deserto conuersabatur: iuxta iordanem: quo omnes summo feruore ad baptisma concurrebant: parum secularia curantes: et ut christum sectarentur triduo cibis omnibus abstinebant.

18.2.14 Hoc enim studiosi preconis: et diligentis agricole officium est. ut non prius ab opere desistant: quam quod intendunt effecerint. Sed quid tandem non uniuersam iudeam christum adnunciando peragrauit? Quid iuxtagrif1470 fol. 3v iordanem tantum immoratus: uenientem expectauit quem ostenderet?

18.2.15 quoniam per opera id fieri uolebat. Id curabat ut christus nosceretur et persuaderet: ut uitam eternam audirent.

18.2.16 illi maius: operum scilicet: reliquit testimonium. quemadmodum ipse inquit. Ego ab homine non accipio testimonium. opera que dedit mihi pater: hec sunt que testimonium perhibent de me.

18.2.17 Vide quanto hoc clarius sit. Cum enim scintillam paruam excitasset: repente flamma ad summum euasit. Nam qui prius Iohannis uerbis minime mouebantur. postmodum dicunt: quecunque Iohannes dixerit uera esse.

18.3.1 Accedit ad hoc: quod si in his adnunciandis orbem peragrasset. humano quodam studio id fecisse uideretur: et non parua auditorum animis orta esset suspitio. Et audierunt eum duo discipuli loquentem: et secuti sunt Ihesum.

18.3.2 Atqui: et alii erant Iohanni discipuli: qui non modo non secuti sunt. sed ei emulabantur. Dicebant enim. Rabi. qui erat tecum trans iordanem: cui tu testimonium perhibuisti. Ecce hic baptisat et omnes ueniunt ad eum.

18.3.3 Et iterum uidentur eum accusare. Quare nos ieiunamus et discipuli tui non ieiunant? Sed meliores: nullo alio affectu perturbati: audito Iohanne euestigioeras1530: e uestigio secuti sunt Ihesum.

18.3.4 non quod magistrum despicerent. sed quod certam fidem eius adhiberent testimonio. Maximum autem argumentum est recta eos mente secutos:

18.3.5 quod nullo hortatu. suspitiosum enim fuisset. sed solo auditu: quod in spiritu sancto esset baptisaturus: secuti sunt: neque magistrum reliquerunt. sed quid ille amplius quam Iohannes ferret: ediscere uoluerunt.

18.3.6 Et animaduerte uerecundam diligentiam. Non enim quamprimum de magnis et necessariis rebus Ihesum percontantur: neque de publicis simpliciter. sed propriis.

18.3.7 Norant enim non uilia et abiecta. sed uera esse magistri uerba. Erat autem Andreas frater Simonis petri unus ex duobus: qui audierant a Iohanne: et secuti fuerant eum.

18.3.8 Qua gratia alterius non meminit? Sunt qui dicunt quoniam ipse sit euangelista: qui secutus est. alii quod obscurus esset. Neque preter necessaria sibi dicenda ducit.

18.3.9 Nulla enim utilitas eius nominis cognoscendi. Neque septuaginta duo suis quisquegrif1470 fol. 3r nominibus cognoscuntur. Ita et Paulus. Misimus inquit cum eo fratrem in multis sepe studiosum. cuius laus in euangelio.

18.3.10 Andree autem meminit. uel hanc ob causam. ut cum audieris ipsi et Simoni christum dicentem. Venite post me faciam uos fieri piscatores hominum. tam admirabilem promissionem. intelligas cureras1530 om. non dubitaret et fratrem iam fidei iecisse fundamenta.

18.3.11 Conuersus autem Ihesus et uidens eos sequentes dicit eis. Quid queritis? Hinc admoneri possumus deum suis in nos beneficiis: nostras non preuenire uoluntates. sed a nobis incipiendum esse. sed cum nos promptueras1530: prompto: paratoque animo ad suscipiendam gratiam exhibemus. tunc multas nobis offert salutis occasiones.

18.3.12 Quid queritis? Quid sibi uult hec interrogatio? Qui humanorum cordium scrutator est: qui cogitationes nostras aperte intuetur: is interrogat. non ut sciat (scit enim) sed ut rogando eos sibi conciliet: et familiares reddat atque audentiores: seque suo eos dignari colloquio ostendat.

18.3.13 Credibile enim erat eos subuereri et formidare. cum se rudes intelligerent: et tantum de illo magistri accepissent testimonium. Amouende igitur uerecundie. et timoris gratia rogat: neque domum usque: silentio sinit peruenireeras1530 p. 813.

18.3.14 Atqui: idem eo tacente euenisseteras1530: euenisset, si secuti essent. Cur igitur rogat? Vt eos ut dixi bona spe confirmaret ne erubescerent: hesitarentque.

18.3.15 Nec ex sequentibus tantum. sed ex interrogatione: eorum ostendit desiderium. Siquidem cum nihil adhuc magnum: neque uidissent neque audissent ab eo. magistrum appellant: se discipulis annumerant: et cur sequantur ostendunt. ut uidelicet aliquid utile decerperent.

18.3.16 Animaduerte queso horum prudentiam. Non dixerunt. Doceas quid sequamur quid necessario faciendum. sed Rabbi inquiunt: ubi habitas? In ocio enim ut dixi: et rogare et audire aliquid: ab eo uolebant.

18.3.17 idcirco neque tempus distulerunt: neque se postridie publice disputantem audituros dixerunt. sed uehemens audiendi desiderium pre se ferunt: ne horam quidem dimittentes. Et animaduerte animi ardorem. O memorabilem illorum sapientiam. O diligentiam. O in magistrum fidem. Etenim iam sol ad occasum properabat (horagrif1470 fol. 3v enim erat quasi decima)

18.3.18 et propterea etiam christus domum non docet. sed allicit sequentes: ostendens iam in suos accepisse. Non dixit igitur intempestiuum esse ut ad se proficiscerentur. sed uenite inquit et uidete ubi habitem. Non dicit audietis cras siquid uultis: neque tunc missos fecit. sed tanquam amicos: longa deuinctos consuetudine alloquitur.

18.3.19 Quo igitur pacto inquit filius hominis non habet ubi caput inclinet? quoniam nullum habuit proprium diuersorium. Ita ea intelligenda est parabola. Non quod domum non habitaret.

18.3.20 hoc autem dixit euangelista. quia apud eum ea die moram traxerunt. Sed cur non id addidit? Tanquam manifestum esset. Neque enim alia ratione secuti sunt: neque christus eos allexit: quam ut erudiret: quod tam largiter et prompte una nocte acceperunt: ut mox uterque alios allicerent.

18.4.1 Hinc facile admonemur omnia preeras1530: praeter diuinarum rerum doctrinaeras1530: doctrinam: et uana et superflua estimanda. ad eum autem nullum tempus esse intempestiuum. quamuis aliena domus ingredienda sit: et magnus uir et clarus etiam ab obscuro petendus: et intempestiue: nunquam huius doctrine occasio contempnenda est.

18.4.2 Cibus enim: et balnea: et cene: et reliqua secularia statutum tempus habent. superne autem sapientie doctrina nullo tempore circumscribitur. sed omne ei tempus accomodatum est. Oportune inquit. importune: argue: obsecra: increpa.

18.4.3 Et propheta. In lege eius meditabitur die ac nocte. Et Moises hoc iudeis semper precipit. secularia enim. hoc est: balnea: cene: que necessaria sunt et frequenter petimus: corpus imbecillius reddunt. Anime autem doctrina quanto magis imbuimur: tanto fortior anima efficitur.

18.4.4 Verum enimuero in deliramentis et nugis inutiliter uniuersum tempus consumimus. et aurora: crepusculo: meredie: uespere: frustra desidemus. locum ad hec constituimus. Diuinum autem pabulum si semel: bisue ad summum: audimus: tanquam saturi nauseamus.

18.4.5 Que nam horum causa? Prauaeras1530: Parua animi affectio. Concupiscentiam circa hec et appetitum dissoluimus: et idcirco spiritalem cibum fastidimus.

18.4.6 Magnum autem et hoc preter alia egritudinis inducunteras1530: indicium quod neque esurimus neque sitimus. sed utrumquegrif1470 fol. 3r nobis iniocundum est. Nam si in corporibus: id est grauissimi morbi signum: longe magis in anima.

18.4.7 Quo nam igitur pacto oscitantem eam: et dissolutam: quibus operibus: quibus uerbis sancire poterimus. Si diuinos sermones: propheticos: apostolicos: euangelicos: et alios omnes: familiares habuerimus.

18.4.8 tunc longe hos meliores gustatu cibos: quam seculi immundos cognoscemus. Hoc nanque nomine intempestiuas nugas et sodalitates appellare libet. Quid enim queso melius: de forensibusne: iudicialibusque negociis: an de celestibus: et que post nostram hinc migrationem expectamus: disputare?

18.4.9 Quid satius: proximi res et alienas diligenter curare: an angelicas plurimum nobis conferentes: inquirere? Res uicini non omnino tue. sed celestes tue sunt.

18.4.10 Sed licet inquit qui omnino hec dicit. omnia impleat. Quid autem de quibus temere disputatis non intelligitis. sed omnem uitam in hoc consumentes: nullum adhuc disputationis finem inuenitis. Neque adhuc grauiora dico.

18.4.11 Humaniores enim hec inuicem disputant. pigri autem et negligentes de mimis: saltatoribus: aurigis sermonem faciunt. ita et auditum simul et animam coinquinant: naturam his confabulationibus in omne uiciorum genus precipitem agentes:

18.4.12 simul ac enim saltatoris nomen lingua protulit: animus eius sibi faciem: comam: mollem uestem: et his illum longe molliorem effingit.

18.4.13 Alius ex fornicarie mulieris sermone: uerbis forma: limis: atque lasciuis oculis: delicatueras1530: delicato aspectu: capillorum in orbem flexibus: fuco pictis genis: flammam foueteras1530 p. 814. Nonne queso in presentia his uerbis toto animo commouemini?

18.4.14 Verum non pudet: neque erubescitis. Naturaleeras1530: Naturali enim necessitate hi motus exoriuntur.

18.4.15 Quod si in ecclesia et ab illis procul irritamentis. nostris tamen sermonibus non nihil incalescitis. considerate quales esse par est eorum affectus: qui in ipso sedent spectaculo: quibus plurima licentia est. et extra hunc honestum reuerendumque consessum: abiecto pudore: et uident illa et audiunt.

18.4.16 Et quid tandem aliquis fortasse imprudentior dicet: si nature necessitas animum ita afficit: nos: non illam arguis? Quoniam quod auditor moueatur naturalegrif1470 fol. 3v quidem est: fateor. Quod autem audiat uoluntarium.

18.4.17 Siquidem necessarium est ut qui igni appropinquat exuratur: et hoc humane nature imbecillitas exigit. Non tamen nos natura igni admouet. Hoc enim praue et peruerse uoluntatis est.

18.4.18 Admonendum igitur censeo: ne sponte nostra nosipsos precipites in ignem demus: neue in profundum malicie pelagus demergamur ne parate diabolo flamme obnoxii:

18.4.19 cum illo in perpetuum damnemur supplicium: a quo utinam liberi in ipsos Abrahe sinus recipiamur. Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi cum quo patri gloria simul et spiritui sancto in secula seculorum Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY