Omelia III (ii)

3.1.1 Ingrif1470 fol. 3r; eras1530 p. 762 principio erat uerbum. Superuacaneum iam mihi uidetur uos admonitos facere: ut equo animo et attente meam accipiatis orationem. Siquidem quamprimum eius audiende: re ipsa incredibilem pre uobis tulistis cupiditatem.

3.1.2 Hic enim concursus: frequens et diligens attentio: impulsioque et properatioeras1530: praeparatio: ut ea uobiseras1530: nobis loca occupentur: unde clarius exaudiamur. necnon uestraeras1530: nostra in tanta angustia perseuerantia: quousque spiritale hoc dimittatur spectaculum. ad hec plausus tumultus: et alia huiusmodi maximum animi et feruoris uestrieras1530: nostri sunt argumentum.

3.1.3 Quocirca superflua hac admonitione omissa: illud uos admonendos: hortandosque censeo pernecessarium. ut quo nunc estis animo: perseueretis. neque in hoc tantum consessu. sed domi quoque uir cum uxore. pater cum filio inuicem de his frequenter loquantur. et ultro citroque: suam: et ferant: et inquirant. sententiam. uelintque probatissimam hanc: et pulcherrimam inducere consuetudinem.

3.1.4 Nec mihi quispiam dicat. pueros in hoc occupari non oportere. Non enim tantum opus est: ut his uacent admonitionibus. uerumeras1530 p. 763 etiam solis. imbecillitatis tamen uestreeras1530: nostrae gratia: hocgrif1470 fol. 3v non dicimus. neque eos a secularibus et terrenis rebus: quemadmodum neque uos a ciuilibus negotiis: abducimus. Atqui: e septem his diebus: unum ad communis omnium domini cultum seruiciumque: collocandum merito arbitramur.

3.1.5 Nonne ridiculum est ut seruulos nostros: in nostris semper negotiis occupatos uelimus. nos uero nullum deo exhibere seruitium. presertim cum nostra omnis seruitus. nihil ei quidquam conferat. Deus enim nulla re indiget. sed ad nostram penitus redundat utilitatem.

3.1.6 Vos autem ad spectacula filiis adductis: neque ad doctrinam neque ad ullam bonam frugem: eos unquam hortamini. Verum siquid sanctum siquid spiritale comparandum cogendum ue fuerit: inanem id appellatis sollicitudinem.

3.1.7 Nonne iram dei in uos merito prouocatis: cum ceteris rebus: et certo tempore: et diligenti cura adhibita. in diuinarum rerum doctrina pueros exerceri: molestum intempestiuumque ducitis? Non sic: non sic inquam fratres dilectissimi.

3.1.8 Hec profecto etas: his maxime admonitionibus indiget. tenera est et cito que ei instillantur: imbibit: et audita accipit: tanquam sigillo auditus cere. hoc est puerorum animis: impresso. Preterea et uita eius in auditu est: et in ipsis fere ianuiseras1530: inanis. ut uel ad uirtutem uel ad uitium facile possit deflectere.

3.1.9 Siquis igitur eos ab ipsis incunabulis: et quasi uitiorum uestibulis: ad uiam uirtutis abstraheret in habitu quodam et natura recte uiuendi eos confirmaret: neque sponte sua facile in deteriora prolaberentur: cum eiusmodi a teneris assuetudo: ad uirtutem eos alliceret. Hoc pacto et maiores diligentius obseruabunt: et reuerebuntur: et ciuilibus in rebus utiliores reperientur. Siquidem ab ineunte etate seniorum mores edocebuntur.

3.1.10 Neque enim fieri: ut sic dicam: potest. qui his aures adhibet hisque se apostolicis admonitionibus: prompto animo offeret: quin incredibile quoddam bonum: siue uir: siue mulier: siue iuuenis: huius mense particeps: consequatur. Nam si beluas: uerbis et ratione nonnunquam mansuetudinem erudimus. longe magis spiritali hac doctrina: cum hominibus communicata: id efficiemus. cum utriusque: medicine scilicet et eius qui curatur maxima sit differentia.

3.1.11 Neque enim in nobis ea est: que in illis feritas. altera nature est: altera uoluntatis. Neque rationis uis eadem. illa humane est sententie. hec spiritus sancti gratie et uirtutis.

3.1.12 Quam si quispiam se consecuturum desperet. intelligat feras mansuescere solere: etgrif1470 fol. 3r nunquam sibiipsi diffidet: frequenter hanc sibi medicinam expetat. spiritus sancti leges omni tempore audiat: et repetita domo que audierit: memori tandem menti inscribat. Hoc pacto et spe bona et securitate uiuet plurima: ipsaque experientia plane: quantopere proficiat: intelliget.

3.1.13 Quippe cum diabolus diuinam legem anime inscriptam: et cor hominis: dei tabulam factum conspicatur. eo se amplius conferre formidat. Vbi enim littere regie. non aureo titulo. sed dilecti seruuli Ihesu: menti animoque impresse: exuberanti spiritus sancti gratia effulserint. ille nullo pacto perpeti aut consistere potest. sed longe formidolosus effugit.

3.1.14 Nihil enim adeo eius consilia perturbat et proterit: quam qui ad diuinarum rerum cogitationem animus erigitur: et supernum hunc atque uberrimum fontem haurire semper: desiderat. Eum inquam animum: nihil humanum: quamuis molestissimum: perturbare: nihil quamuis magnum et exoptabile: inflare: et superbia efferre: poterit. sed in tantis huius seculi fluctibus perturbationibusque: in multa uiueteras1530: uiuit tranquilitate.

3.2.1 Neque enim natura. sed mentis nostre imbecillitate perturbamur. Nam si natura id nobis inditum esset. omnes quidem homines necessario perturbarentur. Omnes enim idem nauigamus pelagus cuius et fluctuum et tempestatum: immunes nullo pacto esse possemus.

3.2.2 Quod si extra huius insani maris fluctus tempestatesque multi reperiuntur. proculdubio constat eos affectus. non a rebus humanis. sed animi tantum uicio insaniaque proficisci. quem si tam firmo sisteremus proposito: ut omnes casus facile tolleraret: nihil nobis hiemis: nihil tempestatis: quieto et tranquillo mari relinqueret.

3.2.3 Verum nescio quo pacto cum nihil de his dicere proposuerim: in hanc diuerterim admonitionem. Ignoscite queso orationis nostre longitudini. Etenim non parum ueritus sum ne quando hoc uobis remissius studium fieret: ne ue fastidio afficeremini: cuius nisi dubius fuissem: nulla huiusmodi nobis orta esset disputatio.

3.2.4 Satis enim id nobis: omnia facilia et reddere et subministrare posset. Sed iam tempus est propositam aggredi orationem. quare indefessos uos huiusmodi certaminibus exhibeatis. et profecto certaminaeras1530 p. 764 nobis proposita sunt: aduersus ueritatis inimicos: qui pro uiribus omnia machinantur. ut filii dei gloriam (immo potius suam) aboleant. Perpetuoeras1530: Perpetua enim diuina gloria: eadem permanet: nihilo ob maledicam et scelestam linguam minor.

3.2.5 Illi autem quem se adorare profitentur: euertere conati: corpus suumgrif1470 fol. 3v ignominia: animam supplicio: afficiunt. Quidnam igitur iieras1530: hi nobis: qui hanc ueram doctrinam profitemur: dicunt. In principio erat uerbum. hoc non omnino eternum significat. Idem namque et de celo et de terra dictum est?

3.2.6 O dedecus. o impietatem incredibilem. De deo tecum mihi sermo est: et tu terram mihi: et terrenos homines affers in medium? igitur cum homo filius dei dicatur: et deus utique sit (Ego enim dixi dii estis inquit et filii altissimi omnes) cum unigenito de filiatione contendis: et nihil ipsum hac in parte amplius quam tu habere dicis.

3.2.7 Minime inquis. Dicis tamen: quamuis uerbo inficieris. Quonam pacto? quid tu quoque per gratiam profiteris: adoptionem accepisse: et ipsum similiter? Cum enim dicas non natura ipsum filium: nihil aliud quam gratie esse confirmas.

3.2.8 Verumtamen uideamus que nobis adducuntur testimonia. In principio inquit creauit deus celum et terram. terra autem erat inanis et uacua. Et fuit uir unus de ramathen sophim.

3.2.9 Hec sunt que putant firmissima esse argumenta. Sed ut doctrine nostre ueritas ostendatur: ad comprimendumeras1530: comprimendam eorum blasphemiam. quid habet similitudinis creauit et erat? Quid deus et homo? Quid pura commisces? Quid diuisa et separata confundis. et celestia ad terrena deducis?

3.2.10 Hoc enim in loco. erat: proprium solum significat. sed in principio erat: et uerbum erat. Quemadmodum igitur. est uerbum: si de homine dicatur: presens duntaxat tempus signat. sin autem de deo: sempiternum atque perpetuum. itidem et erat. Nam cum de humana natura sermo habetur: preteritum tempus: et hoc ipsum finitum. quando uero de deo: eternitatem ipsam ostendit.

3.2.11 Satis ergo fuerat ei qui terram et hominem audiret. nihil amplius de his cogitare: quam eorum nature conueniat. Nam quod factum est: quocumque tempore uel seculo factum sit. factum est tamen. filius autem dei non temporibus tantum. sed seculis quoque omnibus superior est. quippe qui eorum omnium conditor et opifex est: per quem inquit fecit et secula.

3.2.12 Creator enim ante creaturas omnino esse constat. Cum uero quidam adeo stulti et insensati sint: ut propterea maius quiddam de sua dignitate opinentur. his uerbis: creauit: et fuit homo: auditoris preoccupant sententiam: et omnem impudentiam exuunt.

3.2.13 Omne enim creatum: et celum et terra: tempore creatum est. et temporale habet principium: neque principio caret. quoniam creata sunt. itaque cum audis creauit et fuitgrif1470 fol. 3r homo: non delirat: neque stulta et superflua ingerit.

3.2.14 Ego etiam et aliud maius afferre possum. Quidnam? Quod si de terra dictum esset. in principio fuit terra: et de homine quod in principio fuit homo: neque sic quicquam maius prestantiusque de his quam que in presentia cognoscimus: opinari nos oportuit.

3.2.15 Terre enim et hominis appellatio: quecumque de se dicuntur comprehendens: non sinit nos quicquam quam que et intelligimus et uidemus: excellentius coniectari. quemadmodum etiam si exiguum quiddam et minimum de deo dicatur. nihil tamen humile: nihil abiectum de se sinit existimari.

3.2.16 Accedit ad hoc: quod de terra loquens prosequitur. Terra autem erat inanis et uacua. Cum enim asseruerit quod terram deus creauerit: eique proprios statuerit terminos: secure iam que sequuntur: enarrat. non ignarus: neminem adeo stultum: qui sine principio: ipsam et ingenitam arbitretur.

3.2.17 terre enim nomen: et creauit. sufficientia sunt: ut cuiuis: etiam stolido persuaderi possit: neque eternam neque ingenitam esse. sed ex eorum numero que tempore condita sunt.

3.3.1 Preterea hoc uerbum. fuit: de terra quidem et de homine dictum: non omnino esse signat. sed de homine inde oriundum: de terra autem qualis ea sit nobis ostendit.

3.3.2 Neque enim solum dixit terram fuisse. sed etiam qualis fuerit tenebrosa scilicet et informis: a quisque operta et admixta. Et de Elchana non dixit solum quod fuit homo. sed etiam unde: de ramathen inquit siphaeras1530: sophin.

3.3.3 De uerbo autem non ita loquitur. et profecto hec inuicem conferre erubescimus. Nam si eos reprehendimus qui illos conferunt: quorum magna est et uirtutis et morum differentia. cum tamen una sit et eadem substantia. qui quorum et natura et cetera omnia prorsus differunt. in comparatione adducunt. nonne ultime sunt dementie arguendi?

3.3.4 sed benignus nobis et propitius is adsit: quem illi tam perperam impieque calumniantureras1530 p. 765. Huiusmodi nanque disputationis necessitatem non sponte nostra aggressi sumus: neque nos eam inuenimus. sed coacti eorum perfidia qui redemptori suo bello indicto: hanc nobis purgande calumnie dederunt occasionem.

3.3.5 Quid ergo dicimus? Quod erat: cum de uerbo dicitur perpetuum et eternum esse signat. Inquit enim in principio erat uerbum. consequens autem erat apud aliquem esse. cum enim maxime hoc dei sit proprium eternum et sine principio esse. hoc primum posuit.

3.3.6 deinde ne quis audiendo in principio erat uerbum etiam ingenitum dixerit. hocgrif1470 fol. 3v mox exposuit antequam quid esset: dicatur: erat inquit apud deum. et ne omnino quispiam uerbum ipsum id esse quod profertur: aut quod intra hominem est arbitraretur: per articuli. primum: ut iam diximus et per secundam hanc adiectionem eam amouet suspitionem.

3.3.7 Non enim dixit in deo erat. sed apud deum: in persona eius eternitatem nobis ostendens. quod apertius quoque significauit: cum subdidit. et deus erat uerbum. sed factum est inquit. Quid ergo obstitit quin dicerenteras1530: diceret: in principio fecit deus uerbum?

3.3.8 Cum de terra Moises loqueretur. non dixit in principio erat terra. sed in principio creauit deus terram: et creata fuit. Quid prohibuit Iohannem quoque eodem modo exordiri. in principio creauit deus uerbum. Nam si de terra ita locutus est Moises: ne quis ipsam increatam arbitraretur: longe magis de filio loquentem timere Iohannem oportuit: si creatus erat.

3.3.9 Mundus nanque cum sit uisibilis: per se conditorem suum predicat. Celi inquit enarrant gloriam dei. filius autem inuisibilis est: et creaturam: longe supra quam dici possit: excedit. Quod si illic: et si neque uerbo nobis: neque doctrina opus erat: ut creatum mundum disceremus: tamen manifeste id nobis ante oculos ponit propheta: multomagis de filio idem a Iohanne dicendum fuerat: si creatus fuisset.

3.3.10 sane quidem. Verum Petrus id manifeste aperteque professus est. Quonam in loco et quomodo? Quando cum iudeis disputans his uerbis usus est. quod dominum ipsum et christum deus fecit. quicquid sequitur non addidisti? Ihesum scilicet quem uoseras1530 om. crucifixistis.

3.3.11 an ignoras: eorum de quibus sermo habetur: partim immortalis nature esse: partim carnem accepisse? Quod si negas et omnia simpliciter ad diuinitatem trahis: passibilem diuinam naturam feceris. quod si non passibilem neque actiuam dixeris.

3.3.12 uerum si ex ipsa diuina et ineffabili natura sanguis emanauit: ipsaque carnis loco in cruce clauis transfixa et discerpta est: admittendum profecto esset comentum tuum.

3.3.13 sin neque ipse quidem diabolus hoc effinxerit: quanam ratione ipse ignorare assimulas? Indignam sane cui ignoscatur ignorantiam: et qualem neque demones unquam simularunt. Preterea hec nomina. dominus et christus: non substantie sunt. sed dignitatis. alterum potentie: alterum unctionis.

3.3.14 quid igitur de filio dei dixeris? Nam si ut dicitis: creatus esset: nullum locum hoc haberet. non enim prius fuit deinde ipsum fecit deus. neque seruileeras1530: seruuli habet principium. sed eiusdem naturegrif1470 fol. 3r atque substantie.

3.3.15 Interrogatus enim an esset rex. Ego ad hoc natus sum inquit. Petrus autem de eo tanquam creatura quadam loquitur. Nam omnis ei de christi humanitate sermo est.

3.4.1 Et quid admiraris. Petrum ita loquentem? quippe et Paulus cum atheniensibus disputans. hominem tantum ipsum his uerbis appellat. In uiro in quo statuit: fidem prebens omnibus. suscitans eum a mortuis. nihil de dei forma: neque quod ei equalis sit: neque quod splendor glorie eius: meminit. Neque immerito.

3.4.2 nondum enim tempus uenerat: ut hec diceret. sed satis adhuc erat: ut et hominem fuisse et a mortuis suscitatum intelligerent. Eodem quoque modo christus fecerat: cuius exemplo Paulus opera sua disposuit. Non enim continuo suam nobis reuelauit diuinitatem. sed ab ipso principio propheta: et christus simpliciter homo habitus est. deinde et uerbis et operibus: quod erat: ostendit.

3.4.3 Idcirco Petrus hoc ordine usus. hanc primam ad iudeos contionem habuit. Nam cum nihil de diuinitate eius adhuc manifeste accipere possent. in humanitatis eius sermonibus immoratureras1530: immorantur: ut eorum auditus iiseras1530: his exercitus: demum se diuinitatis doctrina imbueret.

3.4.4 Quod si quispiam omnem contionem altius percurrere uoluerit. perspicue hanc nostram deprehenderit sententiam. Etenim hominem ipsum appellat: et passioni eius resurrectionique eteras1530 om. secundum carnem generationi: insistit. Atqui: et Paulus cum eum ex semine dauid secundum carnem factum diceret: nihil aliud nos admonuit: quam id factum a christi humanitate sumptum esse: quod et nos confitemur.

3.4.5 Verum tonitrui filius deeras1530: de dei ineffabili et sempiternaeras1530 p. 766 essentia: nunc loquitur. Propterea non. Fecit. sed: Erat posuit. Oportebat enim si creatus esset: id maxime diffinire.

3.4.6 Quod si Paulus ueritus est: ne stultorum aliquis suspicaretur filium patre maiorem fore. et genitorem ei subiectum. et idcirco ad corinthios scribens inquit. Quod omnia christo subiecta sunt: preter illum qui subiecit ei omnia. licet absurdum fuisset quempiam suspicari: patrem unquam filio cum ceteris omnibus subiectum iri.

3.4.7 has tamen et si nulli nixas rationi suspitiones formidauit. addiditque preter eum qui subiecit ei omnia. longe magis Iohannem si creatus esset filius dei: timere: ne quis increatum existimareteras1530: aestimaret: et hoc ante omnia edocere oportuisset.

3.4.8 Nunc autem cum genitus sit: merito sane: neque ipse: neque alius: siue apostolus: siue propheta: creatum eum asseruitgrif1470 fol. 3v. sed neque ipse unigenitus si esset creatus subticuisset. Qui enim tam humilia et abiecta propter humilitatem loquitur: id nullo pacto pretermisisset.

3.4.9 Neque enim absurde arbitror quam haberet magnitudinem et prestantiam tacuisse: potius quam eam quam non haberet silentio preterisse: neque significasse qualis esset. Illud enim non immerito sileri poterat: ut humanum genus humilitatis admoneretur. hic autem ne minimam quidem silentii causam inuenies:

3.4.10 Quanam enim gratia si creatus esset: id tacuisset et multa de se pretermisisset? Nam si ut nos humilitatem edoceat: abiecta quedam sepenumero de se etiam minimaeras1530: minime digna loquitur. multo magis si creatus esset aperte dixisset.

3.4.11 Nonne uides ipsum: nequis ingenitum crederet: ad id ostendendum: et re et uerbis summa ope contendere. ut etiam et dignitate et substantia sua indigna loquatur: et in prophete humilitatem descendat? Illud enim Sicut audio: iudico: et. Ille mihi dixit. quid dicam et quid faciam: et. A meipso non loquor: et alia huiusmodi: prophetarum duntaxat uerba sunt.

3.4.12 Si ergo ut hanc tolleret suspitionem: tam uiles de se sermones: tam humiles non est dedignatus. longe magis si creatus esset: nequis ipsum increatum suspicaretur: multa huiusmodi protulisset in medium. ut exempli gratia. Nolite arbitrari me genitum esse a patre. creatus sum non genitus. neque illius substantie sum.

3.4.13 Nunc autem omnino contra. ea enimeras1530 om. loquitur que etiam inuitos contrariam accipere cogant sententiam. ut illud. Quia ego in patre: et pater in me est: et. Tanto tempore uobiscum sum et non cognouistieras1530: cognouistis me Philippe? Qui uidet me uidet et patrem: et. Sicut pater suscitat mortuos et uiuificat: sic et filius quos uult uiuificat: et. Pater meus operatus est usque modo: et ego operor: et. Sicut cognoscit me pater et ego cognosco patrem.

3.4.14 et in omni scriptura unum et idem se esse cum patre asserit. Autoritatem autem et potestatem et his et aliis pluribus locis manifestat ut cum inquit. Tace obmutesce. Volo. mundare. Surde et mute spiritus ego tibi precipio exi ab eo: et. Audistis quia dictum est antiquis: non occides. Ego autem dico uobis qui irascitur fratri suo reus erit iudicio: et plura huiusmodi.

3.4.15 addo etiam miracula. hec omnia satis idonea sunt ad eius uirtutem potentiamque ostendendam. immo et minima eorum pars: plurimum etiam insipientiores: et adducere et persuadere posset: ut crederent.

3.5.1 sed profecto earum est inanis gloria uirium: ut uel ad manifestissima queque eorum qui ipsi succumbunt: mentis aciem perstringatgrif1470 fol. 3r: et in rebus luce clarioribus dissentire: ac contendere persuadeat. eos autem qui ueritatem probe tenent et intelligunt: in dissimulationem contradictionemque adhortetur: quod iudeis usu uenit.

3.5.2 non enim ignorationis gratia dei filium obnegarunteras1530: abnegarunt. sed ut apud populum. plurimum et autoritatis et honoris consequerentur. ex principibus enim inquit multi crediderunt in eum. sed propter phariseos non confitebantur: ut de sinagoga non eiicerentur. potius enim hominum quam dei gloriam optarunt. siquidem nullo pacto fieri potest: ut is qui tanto studio seculari glorie seruiat: diuinam unquam assequatur.

3.5.3 Idcirco his uerbis reprehenduntur. Quomodo potestis uos credere qui gloriam inuicem accipitis: et gloriam que a solo deo est non queritis? Intolerabilis quedam ebrietas est inanis gloria. Ideoque quem sue subiecit ditioni: is egre in sanitatem restituatur.

3.5.4 Et quam pestifera thabe infecit animam. a celo abscidens: terre affigit: neque eam amplius sinit: ut ad ueram lucem dirigere possit intuitum. sed in huius seculi sordibus semper eius persuasione deuoluitur: et dominos nobis tam potentes imponit: ut etiam sine iussu aliquo nos exuperent: nobisque perpetuo dominentur.

3.5.5 Qui enim hoc morbo afficitur: nullo preceptore omnia sua sponte operatur. que dominis suis placere quibusque plurimum eos letari arbitratur. Etenim pulchraeras1530 p. 767 ueste eorum causa induitur: faciemeras1530: faciemque ornat. non sibi. sed aliis: caterua sequentium stipatur: quo omnes ipsum admirentur. Quidquid denique facit: aliorum tantum gratia facit.

3.5.6 Num quicquam posset esse molestius? Vt aliis admirationi sit: preceps frequenter agitur. Vis eius intelligere tirannidem? Satis tibi ex christi uerbis constabit.

3.5.7 Audi et que sequuntur. Nam si quempiam negociatorem: qui preciosissimas sibi merces magno auri pondere compararit rogaueris: quanam gratia tantum auri profundat. quid ue tantus sibi sumptus uelit. nullam aliam ab eo rationem accipies: quam ut populo placeat.

3.5.8 Quod si deinde quid populus sit percontaberis: quiddam inquieteras1530: inquit tumultus perturbationisque plenum: e stulticia maiori ex parte constans atque compositum: temere per maris fluctus uaria et pugnante sententia sepenumero iactatum.

3.5.9 Qui igitur sub huiusmodieras1530: eiusmodi dominii seruitio premitur: nonne omnium est sane miserrimus?eras1530 om. Verumtamen qui secularem uitam agunt: si his se affectibus deuinxerint: et si graue sit: leuior tamen est reprehensio. Qui uero terrena se abiecisse professigrif1470 fol. 3v. ea tamen auidi inhiant: hi grauius sunt accusandi.

3.5.10 illis enim pecuniarum tenus damnum. his autem ad animam usque periculum extenditur. Nam cum seculari gloria fidei rectitudinem mutarint: et deum ut ipsi laudentur contempserint: dic queso quo damno qua insania afficiuntur.

3.5.11 Alii anime affectus: et si magno sint homini nocumento: aliquam saltem afferunt uoluptatem. quamuis temporalem: atque breui duraturam. Nam qui pecuniarum aut mulierum flagrant desiderio: easque sectantur. nonnullam tamen cum damno uoluptatem licet breuissimam capiunt. quos uero hic morbus irretiuerit. hi semper omni priuati uoluptate uitam uiuunt quammiserrimam.

3.5.12 Neque enim quod tantopere exquirunt multitudinis gloriam assequuntur. sed cum ea frui uideantur. ea tamen omnino carent: cum id nulli prorsus glorie sit adnumerandum. Ideoque non gloria. sed inanis glorie opus appellatur. Inanem gloriam hanc maiores nostri omnes merito dixerunt. inanis nanque est: nihil in se habens: neque clarum: neque gloriosum.

3.5.13 tanquam persone que pulchre quidem uisu et decore: intus inanes: reperiuntur. Quare cum aspectu ipso elegantiores appareant. neminem tamen unquam ad se amandum allexerunt. Ita nihil etiam miserius: que aeras1530 om. multitudine comparatur gloria. difficilem nobis et uiolentum affectum significat. aspectu namque solo pulchra: atque elegans uidetur. intrinsecus autem non inanis modo: uerum etiam ignominiosa: crudelitatis et uiolentie plena.

3.5.14 Vnde igitur tam temerarius tam insanus absque ulla uoluptate affectus? Non aliunde sane: quam a uili et abiecto animo. neque enim fieri potest: ut qui glorie dulcedine capitur: magnum aliquid et egregium sapiat. sed ignominia illico ipsum notari necesse est: et animi abiecti infamis atque exigui existimari.

3.5.15 Qui enim nihil propter uirtutem. sed ut hominibus et rudibus et indoctis placeat operatur. qui ue in omni re fallacem hominum: atque erroris plenam exquirit sententiam. quam is gloriam meretur? Animaduerte si quis eum percontaretur: quid tu multitudinem esse arbitraris. proculdubio et desidem: et nulle bone rei deditam respondet.

3.5.16 Quid autem? an ex illius numero fieri optares? siquis eundem iterum interrogaret. non utique mihi assensurum persuadeo. Nonne igitur maxime ridiculum est: eorum gloriam aucupari: quorum ne similis quidemgrif1470 fol. 3r esse uelles.

3.6.1 Si autem dixeris multos etiam constantes uiros hac esse sententia. idcirco longe magis contemnendos dicimus. Nam si sponte sua contemptibiles sunt: cum multi fuerint. maiorem in modum digni sunt qui contemnantur.

3.6.2 Singulorum enim amentia simul collecta: multitudine ipsa fit auctior. Quamobrem si quis eos sigillatim castigaret: facile quod uellet assequeretur. sin cunctos simul: nullus esset correctioni locus. cum numero ipso stulticia crescat. et pecudum more ducantur: quocunque inuicem secularem gloriam atque opinionem secuti.

3.6.3 Agite quid hanc popularem gloriam tantopere desideratis? Nolite inquam fratres obsecro. Glorie namque cupiditas: omnia commiscuit. Auariciam. Inuidiam. Calumniam: insidias peperit: et qui nulla affecti sunt iniuria in illos qui nihil de ipsis male meriti sunt: et armat et efferat.

3.6.4 Hec amicicie. heceras1530: et consuetudinis obliuiscitur. Nihil se pudet. sed omni abiecta uirtute omnibus bellum indicit. Semper inconstans: semper inuisa. Et sane ira et uiolentus et intolerabilis morbus est. non tamen semper nocumento esse solet. sed dumtaxat cum irritatur.

3.6.5 Inanis autem gloria: omni tempore pestifera est. Nunquam cessat nunquameras1530 p. 768 remittitur: nisi ratione et cohibeatur et sedetur. semper presto est: non solum peccandi se hortatricem exhibens. uerum etiam si quid recte faciamus id e manibus summa ui eripere contendit. uel nihil rectieras1530: recte a nobis inchoari perficique permittit.

3.6.6 Quod si auariciam Paulus idolorum seruitutem appellat: eius matrem: radicem: fontem. hoc est inanem gloriam: quo nomine merebitur appellari? Nullum quidem si recte eius maliciam contemplabimur: dignum inueniemus.

3.6.7 Abstineamus ergo dilectissimi: et perniciosum hoc exuamus uestimentum: quo discisso et procul abiecto: fiamus aliquando liberi: ueram induti libertatem. et uere nobilitatis que a deo nobis elargita est. cognitionem non negligamus. sed secularem gloriam.

3.6.8 qua nihil risu dignius: nihil turpius: nihil ignominiosius. Hoc multis sane rationibus uideri licet. Siquidem huius glorie cupiditas ignominia est. Est autem uera gloria: eam ut nullius momenti contemnere et ad diuinam uoluntatem: omnia: et uerba et opera nostra dirigere.

3.6.9 hoc pacto ab eo qui cuncta certa ratione intelligit: mercedem accipere poterimus: sigrif1470 fol. 3v eo solo erimus spectatore contenti. Quid enim nobis opus est ut alii opera nostra inspitiant. cum is nos intueatur qui unicuique pro meritis retributurus est premium?

3.6.10 Nonne hoc ridiculum atque absurdum: cum quidquid seruus operatur ad gratiam et amorem sui domini conciliandum faciat. eoque uidente et probante seruitium suum contentus sit: neque aliorum laudibus moueatur? Nos cum tantum tamque summum dominum habeamus: alios qui nos et opera nostra uideant et probent disquirere. maxime cum nihil uel nobis utilitatis afferre. sed tantum inspicere possint que facimus? Accedit ad hoc quod omnis noster labor inanis fit et irritus.

3.6.11 Non ita obsecro dilectissimi. non ita. sed unde premium nobis futurum est: inde totis uiribus id comparare curemus. deum operum nostrorum et laudatorem et spectatorem: adhibeamus. nihil nobis cum humano iudicio. Quod si hanc gloriam assequi uoluerimus: tunc profecto consequemur: cum diuinam tantum implorabimus. Qui me glorificat: glorificaboeras1530: glorificabo et eum inquit.

3.6.12 Et quemadmodum tunc maxime diuitiis affluimus: cum eas contemnimus et diuinas tantum eflagitamus. Querite enimeras1530 om. inquit regnum dei et hec omnia adicientur uobis. itidem in gloria usu uenit. quando iam sine periculo et diuitie nobis et glorie largiri possunt: tunc eas plena et exuberanti manu: diuina nobis benignitas elargitur.

3.6.13 Sine periculo autem: tunc his fruimur: cum nos capere et exuperare nequeunt: neque tanquam seruis imperant. sed nobis seruiunt: easque et domini et liberi: possidemus. propterea earum nobis amorem prohibet deus: ne turpi his seruicio subiciamur. Quod si assequimur: incredibili nobis libertate omnia instaurat. Quid enim Paulo clarius. quid gloriosius: qui non humanam gloriam se querere profitetur?

3.6.14 Quid nihil habente: et omnia possidente locupletius? Cum enim ut iam dixi neque pecunie: neque glorie cupiditate uincimur: tunc eas affatim accipimus: tunc eis fruimur. Si igitur nobis gloriam comparare cupimus: gloriam fugiamus. hoc enim pacto diuina seruare precepta: et presentibus bonis et futuris: frui poterimus. quorum utinam fiamus participes. Gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi: per quem et cum quo patri gloria simul et spiritui sancto in secula. Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY