Omelia XLVII

47.1.1 Dixitgrif1470 fol. 3r; eras1530 p. 896 ergo eis Ihesus. amen amen dico uobis. Nisi manducaueritis carnem filii hominis et biberitis eius sanguinem: non habebitis uitam in uobis.

47.1.2 Qui manducat carnem meam: et bibit sanguinem meum habet uitam eternam.

47.1.3 Cum de rebus spiritalibus disputamus: nihil seculare sit in animis nostris: nihil terrenum. sed omnia huiusmodi abeant: omnia relegentur. Diuinos dumtaxat sermones audiamus.

47.1.4 Nam si adueniente rege omnis sedatur tumultus: multomagis spiritu nos alloquente: multo nobis silentio: multa admiratione opus est.

47.1.5 Admiratione nanque digna sunt que hodie exponuntur. Amen inquit amen dico uobis. Nisi manducaueritis carnem meam: et biberitis sanguinem meum: non habebitis uitam in uobis.

47.1.6 Etenim cum id fieri posse negarent: non solum non impossibile: sed et necessarium asserit.

47.1.7 Qui manducat carnem meam: et bibit sanguinem meum: habet uitam eternam: et ego resuscitabo eum in nouissimo die.

47.1.8 Nam cum dixisset. Siquis manducauerit ex hoc pane non morietur in eternum.

47.1.9 et credibile esset eos dicturos quemadmodum superius. Abraam mortuus est et prophete mortui sunt: et quomodo tu dicis non gustabit mortem?

47.1.10 Resurrectionem ponit: per quam soluit questionem: quod non morietur in fine.

47.1.11 Frequenter autem in misteriis uersatur: et omnino id fieri oportere demonstrat.

47.1.12 Quid autemgrif1470 fol. 3v signat. Caro mea uere est cibus: et sanguis meus uere est potus?

47.1.13 Aut quod is est uerus cibus qui saluat animam: aut ut eos in predictis confirmet: ne obscure locutum eteras1530 om. in parabolis arbitrarentur.

47.1.14 Inde inquit. Qui manducat carnem meam: et bibit sanguinem meum in me manet. quod dicit ut cum ipso se admisceri ostendat. Quod autem sequitur non bene superioribus iungi uidetur.

47.1.15 Queramus igitur quenam hec sit consequentia. Cum dixisset: qui manducat carnem meam: et bibit sanguinem meum in me manet: non absurde prosequitur. Sicut misit me uiuens pater. et ego uiuo propter patrem.

47.1.16 nam cum sepe repetisset uitam eternam ad id confirmandum addidit. in me manet.

47.1.17 Si in me manet: et ego uiuo: et qui me sumit: uicturum perspicuum est. Inde inquit. Sicut misit me uiuens pater: et ego uiuo propter patrem.

47.1.18 Hec comparatio est et similitudo. Hoc est. Viuo ego et pater.

47.1.19 Et ne ingenitum arbitrariseras1530: arbitrareris: addidit. Propter patrem. non quod operationis alicuius necessitatem ad uitam habeat.

47.1.20 Superius enim eam amouit suspitionem. Sicut pater habet uitam in semetipso. sic dedit et filio uitam habere in semetipso.

47.1.21 Quod si operatione indigeret. inuenietur aut pater non ita dedisse: et falsa esset oratio. aut si ita dedit: nullo alio indigebat auxilio. Quid ergo signat propter patrem? causam tantum.

47.1.22 Sicut uiuit pater ita et ego. Et qui manducat me: et ille uiuit propter me. Vitam autem in hoc loco non qualemcunque. sed probatam dicit:

47.1.23 quod inde constat. quod et infideles omnes: et non iniciati: et qui eius carnem non manducant: uiuunt tamen.

47.1.24 Quare minime dubium est: quin illam intelligit. Dicit ergo qui manducat carnem meam: in morte non peribit: neque damnabitur.

47.1.25 Sed nequeeras1530: non de communi dicit resurrectione: siquidem omnes resurgent. sed de clara illa et gloriosa: que premium meretur.

47.1.26 Patres uestri manducauerunt manna in deserto et mortui sunt. Qui manducat hunc panem uiuet in eternumeras1530 p. 897.

47.1.27 Frequenter idem repetit: ut auditorum animis imprimatur. Vltima enim hec erat doctrina: ut resurrectionis et eterne uite fidem confirmaret.

47.1.28 Quocirca post uite eterne promissionem: resurrectionem proponit: postquam illam futuram ostendit.

47.1.29 Et unde hoc constat. A scripturis ad quas eos semper relegat ut inde erudiantur.

47.1.30 Cum autem dare uitam mundo dicit: in emulationem eos adducit ut si aliorum bono mouentur: noluitgrif1470 fol. 3reras1530: nolint ipsi excludi.

47.1.31 Frequenter autem manne meminit et differentiam conferendo: ad fidem allicit.

47.1.32 Nam si possibile fuit ut quadraginta annos sine messibus et frumento: et aliis ad uictum necessariis uiuerent: longe magis nunc cum ad maiora uenerint.

47.1.33 Nam si in illis figuris: sine labore expositum colligebant: nunc profecto magis. ubi nulla mors et uere uite fruitio.

47.1.34 Vite autem ubique meminit. nam eius trahimur cupiditate: et nihil suauius quam non mori.

47.1.35 Etenim in ueteri testamento longa uita et multi dies promittebantur. nunc uero non simpliciter uite longitudo: sed uita sine fine promittitur.

47.1.36 simul et ostendere uult quod ex peccato supplicium. nunc reuocat et sententiam illam mortis soluendo et uite sempiterne inducendo: contra superiorum temporum institutionem.

47.1.37 Hoc dixiteras1530: dicit in synagoga docens in capharnaum: ubi multa miracula fecerat. quare maxime audiendus erat.

47.2.1 Quanam autem gratia in synagoga docuit et in templo? Cum ut multitudinem traheret: tum ne patri contrarium se esse ostenderet.

47.2.2 Multi ergo ex discipulis eius audientes dixerunt. Durus est sermo hic. hoc est asper difficilis intellectu.

47.2.3 Atqui nihil tale dicebat. Neque enim de uita sed de doctrina differebat: ut in sui fidem traheret.

47.2.4 Quid ergo durus est sermo. Num quod uitam adnunciat et resurrectionem? Quod ex celo se dixerit descendisse? An quod saluus fieri nemo posset: qui eius carnem non manducaret?

47.2.5 Num hec dura sunt? Et quis dixerit? Quid ergo est durus? Difficilis intellectu: et quem capere eorum non posset imbecillitas: plenus formidinis.

47.2.6 Putabant enim eum supra uires suas loqui. Et dicebant. Quis potest eum audire? Pro se respondentes. cum essent discessuri.

47.2.7 Sciens autem Ihesus apud semetipsum quia murmurabant de hoc discipuli eius (Hoc enim eius erat diuinitatis argumentum: quod cordis secreta reuelaret)

47.2.8 dixit eis. Hoc uos scandalizat? Si ergo uideritis filium hominis ascendentem ubi erat prius. Idem et aderas1530 om. Nathanael quia dixi tibi inquit. Vidi te sub ficu: credis: maius his uidebis.

47.2.9 Et ad Nicodemum. Nemo ascendit in celum nisi filius hominis qui in celis est. Quid igitur: dubitationes dubitationibus adnectis?

47.2.10 Minime. Absit hoc sed doctrine magnitudine et copia eos allicere conatur. Si enim simpliciter dixisset de celo descendi: neque aliud addidisset: magis perturbasset auditores.

47.2.11 cumgrif1470 fol. 3v autem addidit suum corpus mundi uitam esse. Et sicut misit me uiuens pater et ego uiuo propter patrem. omnem soluit dubitationem.

47.2.12 Nam qui magnum aliquod de se predicat: et sieras1530 om. fingendi suspicio subeat: tollitur tamen si plura ad eius confirmationem colligantur.

47.2.13 Omnia autem et facit et dicit ne Ioseph filius existimetur. Non ut scandalum augeat. sed ut tollat.

47.2.14 Nam si Ioseph filium putassent: nullam eius uerbis fidem adhibuissent. Si de celo descendisse: et illuc ascensurum audissent attentius.

47.2.15 Inde aliam adducit solutionem. Spiritus inquit est qui uiuificat. caro non prodest quicquam. Hoc est. Secundum spiritum uerba mea audienda sunt. Qui secundum carnem audit nihil lucratur: nihil utilitatis accipit.

47.2.17 Carnale est dubitare: quomodo de celo descendit et Ioseph filium arbitrari: et quomodo possit nobis carnem suam dare ad manducandum. Hec inquam omnia carnalia: que mistice et spiritaliter intelligenda sunt. Et quomodo potuerunt intelligere quid esset carnem manducare.

47.2.18 Expectare igitur eos oportuit: non discedere. interrogare: non desperare. Verba que ego locutus sum uobis spiritus et uita sunt. Spiritus.

47.2.19 hoc est spiritalia: nihil carnale: nullam naturalem consequentiam habentia. sed omni hac terrena necessitate: et huius uite legibus libera. Est et alius sensus.

47.2.20 Sicut in hoc loco spiritus pro spiritalibus posuit: ita cum carnem dicit: non pro carnalibus. sed pro carnaliter audire eos significans: qui semper carnalia desiderabant cum spiritalia desiderari oporteat.

47.2.21 Nam si carnaliter ea quis acciperet: nihil sane lucraretur. Quid igitur caro non prodest quicquam.

47.2.22 Non de ipsa carne dicit. Absit. sed de iiseras1530: his qui carnaliter accipiunt: que dicuntur. Quid autem est carnaliter intelligere? Simpliciter ut res dicuntur: neque aliud quippiam excogitare.

47.2.23 Non enim ita iudicanda sunt que uidentur: sed misteria omnia interioribus oculis considerandaeras1530 p. 898. hoc est spiritaliter.

47.2.24 Qui non manducat carnem meam: et bibit meum sanguinem: non habet uitam in semetipso. Quomodo nihil prodest caro: sine qua nemo potest uiuere?

47.2.25 Vide quod ea particula. Caro non prodest quicquam. non de ipsa carne. sed de carnali auditione dictum est. Sed sunt quidam ex uobis qui non credunt.

47.2.26 Iterum pro sua ut solet dignitate loquitur. et futura predicit. ostenditque non illorum glorie desiderio hec dicere. sed quod eorum curam haberet.

47.2.27 Dicendo autem quidamgrif1470 fol. 3r: discipulos subtraxit. Superius enim dixerat et uidistis me et non credidistis mihi.

47.2.28 Sed sunt quidam ex uobis qui non credunt. Sciebat enim ab inicio Ihesus qui essent non credentes: et quis traditurus esset eum.

47.2.29 Et dicebat. Propterea dixi uobis. Nemo potest uenire ad me nisi fuerit ei datum a patre meo. Spontaneam dispensationem hoc in loco euangelista: et eius patienciam significat.

47.2.30 Et illa particula. ab inicio: non simpliciter hic ponitur. sed ut eius prescienciam intelligas. Et quod ante hec uerba. non post eorum murmurationem et scandalum proditorem norat: quod diuinitatis erat.

47.2.31 Inde inquit. Nisi fuerit ei datum a patre meo: suadens eis ut suum patrem deum: non Ioseph: arbitrarentur. et in se (ostendens nihil sua interesse) si non crederent.

47.2.32 quasi dicat. Non mouent me neque perturbant: qui mihi non credunt. Noui ea omnia antequam fierent. Noui quibus dedit pater.

47.3.1 Cum autem audieris dedisse patrem: noli simpliciter priuilegium arbitrari. sed illi crede. Quod qui se accipiendi dignum exhibet: ipse accipit. Ex hoc multi discipulorum abierunt retro. et iam non cum illo ambulabant.

47.3.2 Recte euangelista non dixit. discesserunt. sed abierunt retro. hoc est. non proficiebant in uirtute: et quam iam habebant fidem perdiderunt. cum se scinderent.

47.3.3 Sed non duodecim. Quid ergo dicit ad eos? Nunquid et uos uultis abire? ut iterum se eorum ministerio non egere ostendat. Neque eos laudauit.

47.3.4 Quamobrem? Cum ut magistri dignitatem seruaret: tum quod ita contineri magis oportebat.

47.3.5 Nam si laudasset. arbitrati se ei rem gratam facere: aliquo saltem humano affectu moti essent. Cum uero se eorum ministerio egere minime ostenderet: magis eos continuit.

47.3.6 Et animaduerte quamprudenter locutus est. Non dixit. Abite. ne expellere uideretur. sed rogauit. num uellent abire.

47.3.7 ut et uim omnem et necessitatem auferret: et ne pudore quodam nutarent. sed etiam gratiam haberent. Neque aperte eos accusauit. sed modeste tetigit: ut quid faciendum esset: intelligerent.

47.3.8 Nobis autem contrarium accidit: nec immerito: quoniam proprie glorie causa omnia facimus. ideo familiarium abitueras1530: ambitu: nos et nostra minui arbitramur.

47.3.9 Ihesus uero neque adulatus est: neque expulit. sed interrogauit. non ut eos contemneret. sed ne ui teneri uiderentur. Nam si inuiti mansissent: haud secus ac si abissent: fuisset.

47.3.10 Quidgrif1470 fol. 3v ad hoc petrus? Domine ad quem ibimus? uerba uite eterne habes. Et nos credidimuseras1530: credimus et cognouimus. quia tu es christus filius dei uiui.

47.3.11 Vides non uerba sed temeritatem et perfidiam auditorum: scandalam peperisse?

47.3.12 Nisi enim ita dixisset: non destitissent cibum corporeum efflagitare.

47.3.13 Et cum duodecim una cum illis eadem uerba audissent. contrarie tamen affecti sunt dicentes. Ad quem ibimus?

47.3.14 Quanti amoris uerbum? quo et patribus et matribus et omnibus rebus christus preciosior ostenditur: quodque qui ab eo discedunt: non habent amplius quo confugiant?

47.3.15 Sed ne propterea ad quem ibimus dixisse uideretur: quod non haberent qui se acciperent subdidit. Verba uite eterne habes.

47.3.16 quareeras1530: quae illi carnaliter et secundum humanam rationem: hi secundum spiritum et fidem intellexerunt.

47.3.17 Idcirco dicebat. Verba que locutus sum uobis spiritus sunt. Doctrinam meam rerum consequentie et necessitati subiacere: ne arbitremini.

47.3.18 Spiritalia terrenis legibus seruire non patiuntur. Quod et Paulus inquit. Ne dicas in corde tuo quis ascendit in celum? Hoc est christum deducere.

47.3.19 uel quis descendet in abyssum? Hoc est christum ex mortuis reuocare. Verba uite eterne habes. Iam resurrectionem acceperant in qua quiescebant.

47.3.20 Et uide queso: fratrum amatorem: et studiosum. pro omnibus respondet. Non dixit cognoui. sed cognouimus.

47.3.21 Et considera eum de magistro: non ut iudeos locutum.

47.3.22 Siquidem illi dicebant. Hic est filius Ioseph. Hic autem. Tu es christus filius dei uiui: et uerba uite eterne habes.

47.3.23 quia audierat magistrum dicentem resuscitabo eum. et habebit uitam eternam. Ex quo prefert attentionem qua eius uerba acceperit. cum ea meminerit.

47.3.24 Quid christus? Neque laudauit petrum: neque admiratus est: quamuis id alio in loco fecisset. Sed. Nonne ego inquiteras1530 p. 899 uos duodecim elegi: et unus ex uobis diabolus est?

47.3.25 Cum enim dixisset petrus: et nos credidimus: eximit e numero Iudam. Alibi enim nihil de discipulis dixit. sed cum christus diceret. Vos autem quem me dicitis? respondit. Tu es christus filius dei uiui.

47.3.26 hic autem dicente eo. et nos credidimus: merito ex ipsorum numero Iudam exemit. hoc autem dixit: ut longe proditoris maliciam propulsaret: et cum nihil ei proficere uideret. ei tamen consulebat.

47.4.1 Et intuere christi sapientiam. Neque eum manifestauit: neque latere uoluit. Illud: ne impudentius contenderet: hoc: ne latere arbitratus: licentius auderet.

47.4.2 quare in sequentibus apertiusgrif1470 fol. 3r reprehenditeras1530: respondebit. Prius ergo eum aliis adnumerauit cum diceret. Sunt quidemeras1530: quidam ex uobis qui non credunt. quod his uerbis confirmat euangelista.

47.4.3 Sciebat enim ab inicio Ihesus qui essent credentes: et quis traditurus esset eum. Cum autem in malicia perseueraret: uehementius eum arguit. Vnus inquit ex uobis diabolus est:

47.4.4 quem tamen ut tegeret omnibus metum incussit. Hoc autem in loco non immerito dubitandum. cur nihil dicant discipuli. alias autem timent et dubitant et inuicem se aspiciunt rogantes. Nunquid ego sum domine.

47.4.5 Et Iohanni petrus innuit: ut magistrum percontaretur quis esset proditor. Que nam causa est?

47.4.6 Nondum audierat petrus: Vade retro sathana. Ideo non timuit. postquam autem increpitus est: et inde audisset. Vnus ex uobis me tradet: merito formidauit.

47.4.7 Neque hoc in loco dicit. Vnus tradet me. sed unus est diabolus. quare non intelligebant quid diceret. sed tamen maliciam suam reprehendi arbitrabantur.

47.4.8 Quid autem significat. Nonne ego uos duodecim elegi et unus ex uobis diabolus est? Vt omni assentationis suspitione careret.

47.4.9 Nam cum omnes eum preter duodecim reliquissent: et petrus eum confessus esset: ne quis assentationem suspicaretur: ita locutus est.

47.4.10 quasi dicat. Nihil mihi persuadet: ne malos arguam. Nolite putare me laudum uestrarum gratia uobis adulaturum: uel ut me sequiminieras1530: sequamini malos non reprehensurum.

47.4.11 Quod enim multomagis est ad persuadendum id mihi non persuadet. Qui enim in amore perstiterit: ipse sibi prebebit argumentum. Electus a magistro gloriam. reprobus stulticie apud stultos opinionem: accipiet.

47.4.12 Veruntamen neque hoc me a reprehensionibus abducit. Hoc nunc reprehendunt in christo gentiles frigide et stulte.

47.4.13 Non enim ui et necessitate quadam deus bonos facere consueuit. neque electio eius uiolenta est. sed suasoria.

47.4.14 Vt enim intelligas inquit non cogi uocationem: multos uocatos perire continget. Quamobrem constat in nostro esse arbitrio: an saluemur: an perdamur.

47.5.1 His igitur admonitionibus et sobrii esse et uigilare contendamus.

47.5.2 Nam si is qui in sanctum illum chorum connumeratus erat: qui tantum donum consecutus: qui signa facereteras1530: fecerat

47.5.3 (etenim ipse Iudas cum aliis ad suscitandos mortuos et mundandam lepram mittebatur)

47.5.4 ex quo grauissimo auaricie morbo captus est. nihil ei: neque beneficia: neque dona: neque christi consuetudo: non obsequium: non lotio pedum: non mense participatiogrif1470 fol. 3v: non loculorum custodia: profuit.

47.5.5 sed omnia hec aditus ei ad supplicium fuerunt. Timeamus et nos: ne quando per auariciam Iudam imitemur.

47.5.6 Non qui tradit christum. sed qui pauperem fame confectum uel frigore contemnit: eiusdem reus erit supplicii.

47.5.7 et cum indigne misteria participamus: eodem modo quo christi interfectores puniemur. Quando rapimus: quando opprimimus inferiores: maximum nobis supplicium asciscimuseras1530: adsciscimus: et merito sane.

47.5.8 quousque enim terrenorum amor nos detinet: que superflua sunt et uana? Diuicie enim superflue sunt et inutiles.

47.5.9 Quousque huius mundi ineptiis inhiabimus? Quousque ita grauati erimus ne celum suspiciamus? quousque non sapiemus neque terrenarum rerum atque fluxarum sacietatem capiemus?

47.5.10 neque experientia earum uilitatem intelligemus? consideremus qui ante nos diuites fuerunt. Nonne omnia somnium? nonne umbra et flos. nonne uerba et fabule?

47.5.11 ille locuples. ubi nunc diuice? perierunt. peccata autem que in iiseras1530: his comparandis patratus est remanent: et propter peccata supplicium.

47.5.12 Immo si non esset supplicium: non proponeretur et regnum. Quod idem genus et naturam communicat reuereri oportuit.

47.5.13 Nunc autem canes quidem educamus multi et onagros: et ursos: et alia ferarum genera. hominem autem fame confectum negligimus. et pluris alienum facimus: quam cognatum. et indigniorem domesticum:

47.5.14 quam incognitum ducimus. Sed splendidas domos edificare: et familiarium caterua stipari: et aurea laquearia iacentes spectare: quampulcherrimum est. immo superfluum et inutile.

47.5.15 Sunt enim splendidiores edes et longe iiseras1530: his clariores. In iiseras1530: his oblectare et oculos pasce. nemo prohibebit.

47.5.16 Vis tectumeras1530 p. 900 quampulcherrimum intueri? Vespere adueniente celum suspicias. sed non est meum inquies. Verum: magis tuum quam illud.

47.5.17 Siquidem propter te factum est: et commune cum fratribus est. hoc autem tectum non est tuum. sed post mortem tuam heredes occupabunt.

47.5.18 Et celum quidem multum tibi utilitatis afferre poterit: cum per eius pulchritudinem ad opificis contemplationem ascenderis.

47.5.19 illud autem tectum plurimum oberit: et te maxime in die iudicii accusabit: cum ipsum auro undique fulgeat: christus ne minimum quidem habeat uestimentum.

47.5.20 Ne igitur tante stulticie arguamur. neque fugientia persequamur: neque nostram prodamus salutem. sed futura speremus:

47.5.21 siue senes: utpote qui plane nos breui uicturos intelligamus: siue iuuenes tanquam plane persuasi: quod nongrif1470 fol. 3r multum nobis temporis relinquatur. Vt enim fur in nocte ita dies ille adueniteras1530: adueniet.

47.5.22 Et mulieres: uiros: uiri mulieres hortemureras1530: hortentur. castigemus et iuuenes et uirgines admoneamus. Ita alter alterum erudiamus ut contemptis presentibus futura desideremus.

47.5.23 eaque consequi possimus: gratia et benignitate domini nostri Ihesu christi per quem et cum quo patri gloria simul et spiritui sancto in seculaeras1530: secula seculorum, Amen.


PREVIOUS HOMILY | NEXT HOMILY